Δεν υπάρχει «ανοσία» για την τουρκική οικονομία, του Παναγιώτη Παπαδομανωλάκη

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Πέμπτη, 28 Μαϊος 2020 09:39 Συντάκτης:
Δεν υπάρχει «ανοσία» για την τουρκική οικονομία, του Παναγιώτη Παπαδομανωλάκη

 

Ανήμερα της επετείου της 19ης Μαΐου 1919, έναρξη του Πολέμου της Ανεξαρτησίας της Τουρκίας, η χώρα βρέθηκε αντιμέτωπη με την παγκόσμια απειλή του Covid-19, η οποία έχει στερήσει στον λαό της πάνω από 4.000 θύματα. Την ίδια ώρα, βίντεο που διανεμήθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών έδειχνε τουρκικό στρατιωτικό αεροπλάνο να παραδίδει προμήθειες στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων ιατρικών μασκών, γαντιών, στολών και άλλου προστατευτικού εξοπλισμού, με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να χαρακτηρίζει τις πτήσεις χειρονομίες αλληλεγγύης προς τους συμμάχους της Τουρκίας στην βορειοατλαντική συμμαχία. Ο Γενικός Γραμματέας Γενς Στόλτενμπεργκ χαιρέτισε αυτό ως «παράδειγμα αλληλεγγύης του ΝΑΤΟ» λέγοντας ότι ήταν «περήφανος που είδε τους Συμμάχους του ΝΑΤΟ να στηρίζουν μέσω του Κέντρου Αντιμετώπισης Καταστροφών».

Η συγκέντρωση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης στις μητροπόλεις της Τουρκίας, που κατά τα άλλα αποτελεί δείγμα άνισης πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη, φαίνεται να λειτούργησε για τη διαχείριση αυτής της πανδημίας, καθώς  οι μεγάλες πόλεις ήταν τα επίκεντρα του COVID-19 στη χώρα. Επίσης, οι Τούρκοι γιατροί που συνήθως εργάζονται υπό πολύωρη ακραία πίεση λειτούργησαν ως πλεονέκτημα στην διαχείριση κρίση. Η κατασκευή δυο νοσοκομείων στην Κωνσταντινούπολη, η οποία έχει πληγεί περισσότερο από το ξέσπασμα της νόσου, όπως και την μαζική κατασκευή μασκών, είναι ένα δείγμα των δυνατοτήτων της τουρκικής βιομηχανίας. Από την άλλη, το πολύ υψηλό ποσοστό θανάτων δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την απόφαση να διατηρηθούν σε λειτουργία οι μεγάλοι τομείς της οικονομίας, καθώς η κυβέρνηση Ερντογάν επιχειρεί  να προβάλλει τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας, εν μέσω χρηματοπιστωτικής αστάθειας.  Για να διασφαλιστεί το παραπάνω η Τουρκία προχώρησε σε συλλήψεις δημοσιογράφων, οι οποίοι επέκριναν την κυβέρνηση για την καθυστέρηση στην λήψη μέτρων.

Πολιτική διατήρησης παραγωγής: Ανθρώπινο κόστος

Παρά τα κρούσματα, η τουρκική κυβέρνηση κινείται στην κατεύθυνση της σταδιακής άρσης των μέτρων, επιτρέποντας σε κάποιους νέους να φύγουν από το σπίτι, γεγονός που ενδέχεται να έχει ως στόχο τη μείωση της ανεργίας, το οποίο ανέφερε ο Ερντογάν ως το "κορυφαίο κριτήριο". Η επιλογή για καθυστερημένη καραντίνα, είχε να κάνει με παράγοντες όπως την ενίσχυση των εξαγωγών έναντι των ανταγωνιστών της.

Η Κίνα είναι πρώτη στο κόσμο σε παραγωγή πλαστικών με το 50% των εξαγωγών να κατευθύνονται στις ΗΠΑ.  Η Τουρκία είναι στην 6η θέση. Με τα εργοστάσια πλαστικών της Κίνας να μένουν κλειστά λόγω της μάχης της χώρας απέναντι στον ιό, η Τουρκία  θέλησε να εκμεταλλευτεί τη μείωση της ζήτησης και των τιμών των πρώτων υλών. Παρά τους βραχυπρόθεσμους κινδύνους, η τουρκική κυβέρνηση βλέπει νέες ευκαιρίες για την τουρκική οικονομία και τα τουρκικά χυτήρια, για να επανατοποθετηθεί στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού. Μετά το πρόσφατο κλείσιμο των Κινέζων ανταγωνιστών της, πολλοί Ευρωπαίοι παραγωγοί θα μπορούσαν να θεωρήσουν την Τουρκία ως εναλλακτικό προμηθευτή. Πιο πρόσφατο παράδειγμα,  η Walmart, ο μεγαλύτερος λιανοπωλητής στον κόσμο, έχει μεταφέρει ορισμένες από τις παραγγελίες της, όπως πλαστικό και άλλα είδη υλικών συσκευασίας σε τουρκικές εταιρείες μετά από τις διακοπές των προμηθειών από την Κίνα και τις εμπορικές διαφωνίες με τις ΗΠΑ. Ο Πρόεδρος Ερντογάν δήλωσε επίσης στην τελευταία του ομιλία ότι: «Εάν μπορούμε να τα διαχειριστούμε καλά αυτές τις εβδομάδες και να ενημερώσουμε καλά το έθνος και να διατηρήσουμε τον ιό υπό έλεγχο, αναμένουμε μια καλή προοπτική, καλύτερη από ό, τι ελπίζαμε». Σύμφωνα με τον ίδιο, η πανδημία θα μπορούσε να γίνει μια ευκαιρία για τους Τούρκους κατασκευαστές, καθώς οι παγκόσμιες εταιρείες επιδιώκουν να απομακρύνουν την παραγωγή από την Κίνα.

Πέρα από τους μακροπρόθεσμους οικονομικούς σχεδιασμούς, η διατήρηση της παραγωγής δεν μπόρεσε να αποτρέψει την συνολική συρρίκνωση των κατασκευαστικών κλάδων, παρότι χτυπήθηκαν ανομοιόμορφα. Στον τομέα των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, έναν από μεγαλύτερους τομείς εξαγωγών στην Τουρκία, η μείωση της ζήτησης έφερε πτώση  40% τον Απρίλιο σε σύγκριση με τον Μάρτιο. Η πλειονότητα των εργοστασίων αυτοκινήτων και υφαντουργικών προϊόντων διέκοψαν εν μέρει την παραγωγή λόγω ακυρωμένων παραγγελιών από την Ευρώπη, δήλωσε ο υπουργός Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Μουσταφά Βάρανκ σε συνεδρίαση της αυτοκινητοβιομηχανίας. Το εμπόριο, οι δαπάνες και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών - η οποία σημείωσε ρεκόρ χαμηλών επιδόσεων αυτό το μήνα - έχουν επίσης καταρρεύσει. Παράλληλα, το κόστος της διατήρησης της παραγωγής πέφτει στην εργατική τάξη, που σε συγκεκριμένους τομείς της βιομηχανίας έμεινε στην αλυσίδα παραγωγής, θυσιαζόμενη για την τουρκική οικονομία. Το  Παρατηρητήριο Εργασίας για την Υγεία και την Ασφάλεια, είπε ότι 14 από τους 113 εργαζόμενους που πέθαναν τον περασμένο μήνα υπέκυψαν στο COVID-19. Ο Αρζού Τσερκεζόγκλου, επικεφαλής της συνομοσπονδίας προοδευτικών συνδικάτων, ανέφερε ότι η πολιτική της κυβέρνησης για διατήρηση της παραγωγής είχε θέσει σε κίνδυνο τους χειρώνακτες εργαζομένους και πως 88 από τα μέλη της είχαν μολυνθεί από τον ιό, ενώ περίπου 15.000 εργαζόμενοι στον κατασκευαστικό τομέα έχουν χάσει τις δουλειές τους, ανέφερε σε ειδησεογραφικό δικτυακό τόπο. Χιλιάδες οικοδόμοι εργάζονται σε συνθήκες οι οποίες καθιστούν δύσκολη την επιβράδυνση της εξάπλωσης του ιού, δήλωσε ο Γιούνους Οζγκούρ, επικεφαλής του συνδικάτου Insaat-Is. Οι κατασκευές και οι σχετικές βιομηχανίες αποτελούν το 10% περίπου της οικονομικής παραγωγής της Τουρκίας και απασχολούν 2,5 εκατομμύρια άτομα στο αποκορύφωμα της σεζόν. "Υπό την κυβέρνηση του ΑΚΡ, η κατασκευές θεωρούνται σημαντικές, καθώς αποτελούν τη ατμομηχανή της οικονομίας μας", ανέφερε.

Επιπρόσθετα, σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι ενθαρρύνονταν να μείνουν στο σπίτι, η κυβέρνηση επικρίθηκε για το γεγονός ότι επέτρεψε τις αεροπορικές μεταφορές επιβατών και τις φορολογικές μειώσεις που υποστηρίζουν τον τουρισμό, στο Πακέτο οικονομικής στήριξης που ανακοινώθηκε το Μάρτιο, το οποίο ενισχύει επίσης τον κατασκευαστικό και άλλους κλάδους της βιομηχανίας, με την πρόνοια για ανέργους και εργαζόμενος να είναι σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Παρόλα αυτά είναι αδύνατον η οικονομία της Τουρκίας να μείνει αλώβητη από τις επιπτώσεις της πανδημίας, η οποία ήρθε να οξύνει τα εγγενή προβλήματα του συστήματος. Ο Ερντογάν επιχειρεί να δείξει στους ξένους πελάτες του πως οι δυνατότητες της τουρκικής βιομηχανία να λειτουργεί σε πρωτοφανείς συνθήκες της πανδημίας, συνδυαστικά με τα χαμηλά μεροκάματα του εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού της, αποτελούν διέξοδο για τους ξένους επενδυτές. Μια πιθανή επιδίωξη είναι το παραπάνω να γίνεται στα πλαίσια των σχεδιασμών χρηματοδότησης της τουρκικής οικονομίας μέσω ανταλλαγών.

Χρηματοπιστωτική αστάθεια

Μήνες πριν το νέο χτύπημα του κορονοϊού, η Τουρκία προσπαθούσε να αποτρέψει μια νομισματική κρίση, μεταφέροντας δισεκατομμύρια δολάρια σε αποθέματα συναλλάγματος για να στηρίξει την τουρκική λίρα. Τώρα, «με κίνδυνο μαζικής ανεργίας, κατάρρευση του τουρισμού και ασταθές νόμισμα, «η κατάσταση είναι εξαιρετικά άσχημη», ανέφερε η Ατίλα Γεσιλάντα, οικονομολόγος της GlobalSource Partners.  Η νομισματική κρίση του 2018, με ανάπτυξη πέρυσι μόλις 0,9%, ανεργία που έφτασε το 13,6% τον Φεβρουάριο, και συγκλόνισε με διψήφιο πληθωρισμό, οδήγησε σε ήττα στις τοπικές εκλογές πέρυσι, όταν το κυβερνών κόμμα του Ερντογάν έχασε τόσο την Κωνσταντινούπολη όσο και την Άγκυρα. Η κυβέρνηση ήλπιζε αύξηση 5% το 2020, αλλά το ΔΝΤ προβλέπει ότι το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά 5% και η ανεργία θα αυξηθεί στο 17,2% φέτος. Η τουρκική λίρα έχει χάσει περίπου το 15% της αξίας της έναντι του δολαρίου ΗΠΑ από τις αρχές του 2020. Τα αποθέματα της κεντρικής τράπεζας έχουν μειωθεί σε μεγάλο βαθμό λόγω των παρεμβάσεων των κρατικών τραπεζών στην αγορά για τη σταθεροποίηση της λίρας, η οποία έχει μειωθεί 14% μέχρι στιγμής το 2020. Η Τουρκία έχει τη δημοσιονομική ικανότητα να δαπανήσει περισσότερα για να απορροφήσει τους κραδασμούς στην οικονομία, ανέφερε ο Ντέιβιντ Στοιχειέρ στην Τράπεζα της Αμερικής, Μέριλ Λιντς, σε σημείωμά του. Ωστόσο, "παραμένει ευάλωτη στην αστάθεια της αγοράς και ένα ισχυρότερο δολάριο, ιδιαίτερα με υψηλές ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης ", ανέφερε.

Όσο και αν κανείς δεν μπορεί να το αποκλείσει μια προσφυγή στο ΔΝΤ, αυτό θα αποτελούσε ταπείνωση για τον Ερντογάν, καθώς η πολιτική του καριέρα είναι συνυφασμένη με την έξοδο της Τουρκίας από τα προγράμματα του οργανισμού. Ακόμα, είναι προφανές πως όσο βαθαίνει η εξάρτηση της Τουρκίας τόσο περιορίζονται οι δυνατότητες χάραξης περιφερειακής πολιτικής. Σε αυτό το μήκος, η συμβουλευτική εταιρεία Capital Economics ανέφερε πως "μια συμφωνία του ΔΝΤ θα ήταν η έσχατη λύση", καθώς "ο Ερντογάν είναι πιθανό να εξαντλήσει όλες τις άλλες επιλογές πριν ζητήσει τη διάσωση." Πόσο μάλλον δεδομένου ότι αρκετοί σύμμαχοι του Ερντογάν άφησαν πρόσφατα τις τάξεις του, για να δημιουργήσουν τα δικά τους πολιτικά κόμματα και είναι πιθανό να αμφισβητήσουν την προσπάθειά του για τρίτη θητεία το 2023.

Σε αυτό το πλαίσιο το Υπουργείου Οικονομικών και η κεντρική τράπεζα πραγματοποίησαν διμερείς συνομιλίες τις τελευταίες ημέρες με ομολόγους τους από την Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τη δημιουργία γραμμών swaps, και με το Κατάρ και την Κίνα για την επέκταση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων. «Διεξάγουμε διαπραγματεύσεις με διάφορες κεντρικές τράπεζες για ευκαιρίες ανταλλαγής», δήλωσε ο Cevdet Yilmaz, ο αναπληρωτής πρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος, προσθέτοντας, πως «δεν υπάρχουν μόνο οι ΗΠΑ, αλλά και άλλες χώρες».  Σύμφωνα με την έκθεση της DW, ο διευθυντής του διεθνούς οργανισμού αξιολόγησης Fitch δήλωσε ότι εάν συνεχιστεί η πίεση στη τουρκική λίρα, η Άγκυρα θα στραφεί στις μεθόδους που έχει χρησιμοποιήσει σε προηγούμενες κρίσεις: «Δεν αποκλείουμε τη δυνατότητα περαιτέρω ελέγχου κεφαλαίου. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μας, το πιο πιθανό σενάριο είναι αυτό που είδαμε την τελευταία φορά: αύξηση των επιτοκίων, έστω και αργά".

Η εργατική τάξη, ο μεγάλος χαμένος

Σύμφωνα με στοιχεία, το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε μέχρι και 22%, σχεδόν 7,5 εκατομμύρια άνθρωποι, λίγο πριν παρατηρηθούν οι επιπτώσεις της πανδημίας του κορονοϊού στη χώρα. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Voice of TKP, 5 εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι έμειναν άνεργοι ως αποτέλεσμα της επιδημίας COVID-19, έτσι ο συνολικός αριθμός των ανέργων ανήλθε σε 12,5 εκατομμύρια. Το γενικό ποσοστό ανεργίας είναι σχεδόν 40%. Σύμφωνα με το Voice of TKP, το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω λαμβάνοντας υπόψη την εξάπλωση του ξεσπάσματος, καθώς τα αφεντικά τείνουν να απολύουν τους εργαζομένους ή να τους αναγκάζουν σε άδεια άνευ αποδοχών, ενώ τουλάχιστον το ένα τρίτο των εργαζομένων στην Τουρκία λαμβάνουν κατώτατο μισθό ($343) το μήνα, καθώς ένα τρίτο αυτών απασχολούνται ανεπίσημα με αμοιβές κάτω από το ελάχιστο μισθό. Ο αριθμός των συνταξιούχων στην Τουρκία είναι 12 εκατομμύρια. Η κυβέρνηση του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε πρόσφατα εν μέσω της κρίσης του κορονοϊού ότι η χαμηλότερη σύνταξη θα αυξηθεί σε $221. Ωστόσο, το ένα τρίτο των συνταξιούχων που συνέχιζε να εργάζεται για να επιβιώσει,  δεν θα μπορεί να εργαστεί λόγω της πανδημίας. Για αυτούς δεν υπάρχει καμία μέριμνα.

Όπως επισημαίνει η Voice of TKP, ο Ερντογάν κήρυξε "πακέτο βοήθειας" $14,8 δισεκατομμύρια για την καταπολέμηση του ιού. Ωστόσο, οι κατώτατοι μισθοί των συνταξιούχων θα είναι μόνο 221 δολάρια. Η "εκστρατεία εθνικής αλληλεγγύης" του Ερντογάν, η ιδέα ότι τα αφεντικά συνεισφέρουν με δωρεές τους είναι παραπλανητική, δεδομένου ότι οι δωρεές των αφεντικών αφαιρούνται από τους φόρους τους. Με άλλα λόγια, οι πλούσιοι μπορούν να "δωρίσουν" αντί να πληρώνουν τους φόρους τους.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως οι οικονομικοί σχεδιασμοί Ερντογάν πατούν πάνω στην όξυνση της εκμετάλλευσης της εργατικής τάξης, ενώ όσο οι εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις δυναμώνουν τόσο το κράτος βίας θα ενισχύεται.

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

Kommon

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.