ΔΙΕΘΝΗ

 

Δύο εβδομάδες μετά τη συμφωνία του Μινσκ, που οδήγησε σε αισθητή αποκλιμάκωση των συγκρούσεων στην Ανατολική Ουκρανία, οι συνεχιζόμενες, έστω και σποραδικά, εχθροπραξίες θέτουν εν αμφιβόλω το μέλλον της εύθραυστης εκεχειρίας. Παράλληλα, ένας δεύτερος αποσταθεροποιητικός παράγοντας αρχίζει να αναδύεται στην επιφάνεια: ο έντονος διχασμός του Κιέβου έναντι του ενδεχόμενου «ιστορικού συμβιβασμού» με το Κρεμλίνο.

 

«Την επομένη της εκεχειρίας διαμορφώθηκαν δύο στρατόπεδα», έγραφαν την περασμένη Τρίτη οι Financial Times: «Το "κόμμα της ειρήνης" γύρω από τον πρόεδρο Πέτρο Ποροσένκο και το "κόμμα του πολέμου", που συνδέεται με τον πρωθυπουργό Αρσένι Γιάτσενιουκ και την πρώην πρωθυπουργό Γιούλια Τιμοσένκο».

 

Δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών κάτω από τη συμφωνία του Μινσκ, και ο Γιάτσενιουκ έριξε λάδι στη φωτιά ζητώντας από το Κοινοβούλιο να ξεκινήσει τη διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας του ΝΑΤΟ – μια κίνηση που δεν φαίνεται να έχει την έγκριση του Ποροσένκο. Αλλωστε, οι δύο άνδρες θα βρεθούν σε αντίπαλα στρατόπεδα στις βουλευτικές εκλογές της 26ης Οκτωβρίου. Ο Ποροσένκο υποστηρίζει τον συνδυασμό του γερμανόφιλου πρώην πρωταθλητή της πυγμαχίας Βιτάλι Κλίτσκο, ενώ ο Γιάτσενιουκ σχημάτισε τη δική του λίστα, «Λαϊκό Μέτωπο», στην οποία συμμετέχουν και ακροδεξιοί ηγέτες πολιτοφυλακών που μάχονται τους αυτονομιστές.

 

Οι αντιθέσεις μεταξύ των δύο στρατοπέδων εκδηλώθηκαν και στο επίμαχο ζήτημα της συμφωνίας τελωνειακής σύνδεσης Ε.Ε. - Ουκρανίας, η οποία επικυρώθηκε την περασμένη Τρίτη. Νωρίτερα, ο Ποροσένκο, με τη στήριξη της Γερμανίας, είχε προχωρήσει σε μια σημαντική υποχώρηση έναντι της Μόσχας, αναστέλλοντας την εφαρμογή της συμφωνίας μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2016 (χρονικό διάστημα το οποίο, με τα σημερινά πολιτικά δεδομένα, μπορεί να θεωρηθεί πρακτικό ισοδύναμο της αιωνιότητας). Οπαδοί του Γιάτσενιουκ κατηγόρησαν τον Ποροσένκο για ενδοτισμό, ο υφυπουργός Εξωτερικών παραιτήθηκε και ο αντικυβερνήτης του Δνειπεροπετρόφσκ τον απείλησε ότι θα έχει την τύχη του φιλορώσου προκατόχου του, Βίκτορ Γιανουκόβιτς.

 

Σε πείσμα όλων αυτών, ο Ποροσένκο πραγματοποίησε ένα μεγάλο βήμα συμβιβασμού με τους αυτονομιστές και το Κρεμλίνο. Με εισήγησή του, το ουκρανικό Κοινοβούλιο ενέκρινε κεκλεισμένων των θυρών, την περασμένη Τρίτη, νόμο που θεσπίζει «ειδικό καθεστώς» αυτονομίας στο Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ. Οι δύο περιοχές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των ρωσόφωνων ανταρτών θα εκλέξουν τις δικές τους, αυτόνομες από το Κίεβο, διοικήσεις στις 9 Δεκεμβρίου, θα δημιουργήσουν τη δική τους αστυνομία και θα ορίζουν οι ίδιες τους δικαστές τους. Παράλληλα, προσφέρεται αμνηστία σε όσους συμμετείχαν στην ένοπλη εξέγερση και κατοχυρώνεται η δυνατότητα του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ «να ενισχύσουν και να εμβαθύνουν» τις σχέσεις τους με τη γειτονική Ρωσία.

 

Προβλέψιμα, η κίνηση αυτή του Ποροσένκο τον μετέτρεψε σε αλεξικέραυνο βίαιων επιθέσεων. «Θεωρώ απολύτως εσφαλμένο να ψηφίζουμε υπέρ της συνθηκολόγησης υπό το βάρος μεγάλων απωλειών στο πεδίο της μάχης», δήλωσε ο ηγέτης του ακροδεξιού κόμματος «Ελευθερία», Ολέγκ Τιαγκνιμπόκ. Δεν αποκλείεται και ο επόμενος χειμώνας να αποδειχθεί θερμός για το Κίεβο...

 

• Εξι ρωσικά πολεμικά αεροσκάφη –ανάμεσα στα οποία και βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς– αναχαίτισε η πολεμική αεροπορία του Καναδά και των ΗΠΑ πάνω από τη δυτική ακτή της Αλάσκας. Τα ρωσικά αεροσκάφη δεν εισήλθαν στον εναέριο χώρο των ΗΠΑ ή του Καναδά, αλλά στη Ζώνη Αναγνώρισης Αεράμυνας, που εκτείνεται 321 χλμ. από την ακτογραμμή.

 

 

Πέτρος Παπακωνσταντίνου

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου 2014.

 

 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Πέμπτη, 25 Σεπτεμβρίου 2014 11:31 Συντάκτης:

 

Σήμερα, οι κάτοικοι της Σκωτίας (και όχι οι Σκωτσέζοι, όπως αναφέρεται συχνά, μιας και δικαίωμα ψήφου έχει όποιος κατοικεί στο γεωγραφικό διαμέρισμα, ανεξαρτήτως εθνικότητας) αποφασίζουν για την παραμονή τους ή όχι στο Ηνωμένο Βασίλειο. Γράφω αυτό το κείμενο μη γνωρίζοντας ακόμα το αποτέλεσμα, για να αραδιάσω κάποιες σκέψεις σχετικά με τον πολιτικό λόγο και την απήχησή του, που θα μπουν σε δεύτερη μοίρα όταν το αποτέλεσμα θα έχει πια κριθεί. Όταν πια τη δημοσιότητα θα μονοπωλήσουν οι διάφοροι γραφειοκράτες, οικονομολόγοι, και ειδικοί κρατικού σχεδιασμού για να μας πουν πώς θα διεκπεραιωθεί η «ανεξαρτησία» ή πώς και κατά πόσο είναι δυνατό να εκπληρωθούν οι τελευταίες εξαγγελίες των Βρετανών πολιτικών αρχηγών σε περίπτωση που το ΟΧΙ νικήσει στο δημοψήφισμα, τότε λίγο θα μας απασχολούν θέματα αγωνιστικής στρατηγικής. Στο παρά πέντε του αποτελέσματος, λοιπόν, θέλω να επισημάνω δύο στοιχεία που μπορούμε να εντοπίσουμε μέσα από την καμπάνια για το δημοψήφισμα, και τα οποία είναι ελπιδοφόρα για τα κινήματα γενικότερα.

 

1. Το ΝΑΙ έχει νικήσει ήδη

Ας διευκρινίσω εδώ ότι το κείμενο δεν απευθύνεται στους κατοίκους της Σκωτίας, αλλά της Ελλάδας. Προφανώς για τον ψηφοφόρο του ΝΑΙ, για εκείνον που έχει αφιερώσει τα δύο τελευταία χρόνια στο να διαδηλώνει, να επιχειρηματολογεί, ακόμα και να δημιουργεί πολιτισμό με ηθικό, πολιτικό και συναισθηματικό στόχο την ανεξαρτησία του σκωτσέζικου κράτους (και όχι έθνους, θα επανέλθω σε αυτό), μια ενδεχόμενη ήττα σήμερα θα είναι καταστροφική. Για όσους από εμάς, όμως, ενδιαφερόμαστε για το σκωτσέζικο εγχείρημα ανεξαρτησίας ως ένα παράδειγμα αντι-ηγεμονικού αγώνα, η νίκη είναι ξεκάθαρη. Και αυτό γιατί η καμπάνια του ΝΑΙ κατάφερε να στρέψει τους ρητορικούς όρους του πολιτικού παιχνιδιού από το φόβο για το χειρότερο στην ελπίδα για το καλύτερο.

               

Μέχρι πρόσφατα, και ενώ το ΟΧΙ προηγείτο του ΝΑΙ καταφανώς στις δημοσκοπήσεις (εδώ για ένα χρονολόγιο των αποτελεσμάτων των δημοσκοπήσεων και εδώ μία επισκόπηση των καίριων στιγμών της πολιτικής διαπραγμάτευσης) οι τακτικές των δύο πλευρών ήταν εκ διαμέτρου αντίθετες και άνισης δυσκολίας. Η καμπάνια του ΝΑΙ (που εκπροσωπείται στο πολιτικό σκηνικό κυρίως από το Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα SNP, τους Πράσινους, και τους Σκωτσέζους Σοσιαλιστές) είχε μπροστά της το Γολγοθά του να αποδείξει ότι μία ανεξάρτητη Σκωτία θα είναι όχι μόνο δικαιότερη, αλλά και οικονομικά και διοικητικά βιώσιμη. Την ίδια στιγμή, το μόνο που είχε να κάνει η καμπάνια του ΟΧΙ (στην οποία έχει ταχθεί σύσσωμο το επιτελείο των μεγάλων Βρετανικών κομμάτων, οι Συντηρητικοί Tories, οι Εργατικοί, και οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες) ήταν να δημιουργήσει σύγχυση και ανασφάλεια. Κάθε φορά που οι υπερασπιστές του ΝΑΙ μιλούσαν για την ενίσχυση του κράτους πρόνοιας, την προστασία του NHS (του φορέα δημόσιας υγείας που ήταν συνυφασμένος με την ιστορική σημασία του Βρετανικού κοινωνικού κράτους, και τον οποίο έχει βαλθεί να ιδιωτικοποιήσει ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον), και την οικοδόμηση μιας περισσότερο αναδιανεμητικής οικονομίας, η στρατιά προπαγανδιστών των Κάμερον, Μίλιμπαντ και Κλεγκ έσπερνε ανασφάλεια για τη δυνατότητα μίας ανεξάρτητης Σκωτίας να διατηρήσει τη στερλίνα ή να παραμείνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές δεν ήταν η Σκωτία και η Βρετανία, αλλά η ελπίδα και ο φόβος. Άλλωστε, η συγκυρία μέσα στην οποία ευδοκίμησε και ωρίμασε το διακύβευμα της σκωτσέζικης ανεξαρτησίας σχετίζεται πολύ περισσότερο με την κατάλυση του σοσιαλδημοκρατικού κοινωνικού συμβολαίου (που ξεκίνησε με τη Θάτσερ, συνεχίστηκε από τους Νέους Εργατικούς του Μπλερ, και κορυφώθηκε με τους Συντηρητικούς του Κάμερον) παρά με την άνοδο του σκωτσέζικου εθνικισμού/πατριωτισμού, που σε αντίθεση με τον ανάλογο βρετανικό, δεν έχει σοβινιστικά χαρακτηριστικά.

               

Η δυναμική του παιχνιδιού άλλαξε άρδην, όμως, πριν 12 μέρες, όταν για πρώτη φορά το ΝΑΙ πέρασε μπροστά στις δημοσκοπήσεις. Η πρωτιά βέβαια αποδείχθηκε βραχύβια, μιας και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν οριακά μπροστά το ΟΧΙ έκτοτε, αλλά αυτό και μόνο το σοκ ήταν αρκετό ώστε να αλλάξει ο χαρακτήρας της καμπάνιας των Βρετανών από τις απειλές στις υποσχέσεις. Προφανώς οι ρητορικές της υπόσχεσης και της απειλής είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος (όπως έχουμε επώδυνα μάθει στον ευρωπαϊκό Νότο) και η σοφή εναλλαγή τους πάντα ωφελεί τον καπιταλιστικό ολοκληρωτισμό που ζούμε από την κρίση του 2008 και μετά. Παρ’ όλα αυτά, οι υποσχέσεις για περισσότερη αυτονομία στις οποίες επιδόθηκε σύσσωμη η πολιτική ελίτ της Βρετανίας μετά το επικείμενο ΝΑΙ, δεν μπορούν παρά να ιδωθούν ως νίκη της ρητορικής της ελπίδας εναντίον της πολιτικής του φόβου που είχαν θεωρήσει οι Τόρις ικανή να τους χρίσει νικητές.

 

2. Η νίκη αυτή έρχεται «από τα κάτω»

Πολλοί από τους επικριτές της καμπάνιας του ΝΑΙ εντοπίζουν στους χώρους της εθνικιστικές ιδεοληψίες, ενσαρκωμένες στο πρόσωπο του Αλεξ Σάμοντ, αρχηγού του Σκωτσέζικου Εθνικού Κόμματος (SNP). Παρά τον αδιαμφισβήτητο ρόλο του Σάμοντ και του SNP στην απόφαση της διεξαγωγής δημοψηφίσματος που δε θα είχε επιτευχθεί χωρίς την κοινοβουλευτική τους δύναμη και εκλογική επιρροή, η αναπάντεχη αύξηση της απήχησης του ΝΑΙ, ειδικά στις νεότερες ηλικίες, οφείλεται σε έναν διαρκή κινηματικό αγώνα που πραγματοποιήθηκε τα δύο τελευταία χρόνια από εξωκοινοβουλευτικούς φορείς. Το κίνημα των καλλιτεχνών του National Collective, ομάδες μεταναστών στη Σκωτία, κινήματα από ΛΟΑΤ κολεκτίβες, και αριστεροί ριζοσπάστες έχουν εργαστεί ακούραστα οργανώνοντας εκδηλώσεις, συζητήσεις, και διαδικτυακές καμπάνιες με στόχο την αντίσταση στην προπαγάνδα της βρετανικής ελίτ. Την ίδια στιγμή, τα επιτελεία του Κάμερον ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό τα μεγάλα βρετανικά μέσα ενημέρωσης, που (με εξαίρεση εφημερίδες αριστερής απόχρωσης όπως ο Guardian και ο Independent που κρατούν ίσες αποστάσεις) έχουν ξεκάθαρα πριμοδοτήσει την πλευρά του ΟΧΙ. Δεν είναι τυχαίο ότι πρόσφατη έρευνα έδειξε συντριπτική επικράτηση του ΝΑΙ στα κοινωνικά δίκτυα, σε αντίθεση με τα παραδοσιακά ΜΜΕ.

               

Η μεγάλη δυναμική του ΝΑΙ στο δημοψήφισμα σχετίζεται άμεσα με την πολύμορφη ρητορική που κατάφερε να αρθρώσει, παρακάμπτοντας εθνο-πατριωτικές κορόνες και δίνοντας έμφαση σε ένα όραμα κοινωνικής αλληλεγγύης, αυτοδιάθεσης, ανεκτικότητας, δικαιοσύνης, και αντι-ελιτισμού. Αν το ΝΑΙ έφερε το παιχνίδι στα ίσα κόντρα στις προβλέψεις, ήταν γιατί επένδυσε στην ελπίδα ενός νέου τύπου συμμετοχικού κράτους και όχι στα αντανακλαστικά του έθνους, τα οποία καταχράστηκε συστηματικά η βρετανική πλευρά. Ταυτόχρονα, η καμπάνια του ΟΧΙ αποδείχθηκε ανεπίδεκτη μαθήσεως στο πώς να εμπνεύσει τον ενθουσιασμό και να προσελκύσει οπαδούς μέσα από τους νέους, τους κοινωνικούς ακτιβιστές, τα δίκτυα βάσης. Η απέλπιδα προσπάθεια να προσεταιριστεί τη γυναικεία ψήφο με τηλεοπτικό διαφημιστικό οδήγησε σε μυριάδες κωμικές και σοβαρές ανταπαντήσεις, που δικαιολογημένα κατηγόρησαν την καμπάνια για σεξισμό και υποτίμηση της γυναικείας πολιτικής συνείδησης, ενώ το #PatronisingBTlady πήρε φωτιά στα κοινωνικά δίκτυα.

 

Πάμε λοιπόν πάλι από την αρχή. Σήμερα οι κάτοικοι της Σκωτίας αποφασίζουν για την παραμονή τους ή όχι στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η έκβαση του δημοψηφίσματος αφορά εκείνους, αλλά ο νικηφόρος τους αγώνας τα τελευταία δύο χρόνια μας αφορά όλους. Όχι γιατί ξέρουμε (ή θα πρέπει να προσποιούμαστε ότι ξέρουμε) τι είναι καλύτερο για αυτούς, αλλά γιατί απέδειξαν ότι η δύναμη της ρητορικής του φόβου, η ηγεμονία των εντεταλμένων μέσων μαζικής ενημέρωσης, και η κυβερνητική προπαγάνδα δεν είναι παντοδύναμες.

 

 

Γιάννης Τσιουλάκης

Φωτογραφία: Documenting Yes

 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Πέμπτη, 18 Σεπτεμβρίου 2014 01:29 Συντάκτης:

Ο αποκεφαλισμός του αμερικανού δημοσιογράφου Τζέιμς Φόλεϊ από τους εξτρεμιστές του Κράτους του Ισλάμ σε Συρία και Ιράκ (ISIS) σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εξισωθεί με τις αγριότητες των δυτικών δυνάμεων και του κράτους των ΗΠΑ.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο, 30 Αυγούστου 2014 13:07 Συντάκτης:

Το ερώτημα που απαντήθηκε με τον πιο ευχάριστο τρόπο στις 30 Ιουλίου, είναι αν μία κυρίαρχη χώρα μπορεί να γυρίσει την πλάτη της στα κερδοσκοπικά κεφάλαια και να αρνηθεί να τα πληρώσει. Το μάθημα που έδωσε η Αργεντινή είναι πως ένα κυρίαρχο κράτος διατηρεί το δικαίωμα να αρνηθεί την αποπληρωμή ομολόγων που κατέχουν τα κερδοσκοπικά κεφάλαια!

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Δευτέρα, 18 Αυγούστου 2014 18:03 Συντάκτης:

Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε τι κρύβει η «λογική» των ίσων αποστάσεων και ευθυνών, που πλασάρεται από ελληνικά και ξένα ΜΜΕ, θα πρέπει να προσεγγίσουμε λογικά την πραγματικότητα και να  απαντήσουμε σε βασικά ερωτήματα. Της Συλβί Τσάλα.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη, 29 Ιουλίου 2014 14:57 Συντάκτης:
Σελίδα 22 από 23

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ

Kommon

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.