Αντιπροσφυγικές πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, της Ειρήνης Γαϊτάνου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο, 14 Ιουλίου 2018 08:15 Συντάκτης:

 

Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα. Η κατάσταση είναι απαράδεκτη ως έχει σήμερα, καθώς η συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας, που υπογράφηκε τον Μάρτιο του 2016 αποτέλεσε σημείο τομής.

Το κλείσιμο των συνόρων, η απαγόρευση μετακίνησης και η αναγνώριση της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας» (!), με συνέπεια το άνοιγμα του δρόμου για απελάσεις και επιστροφές στην Τουρκία, καθώς και για την απαγόρευση εισόδου σε ευρωπαϊκό έδαφος και τη δημιουργία μαζικών χώρων συσσώρευσης ανθρώπων εκτός Ευρώπης και υπό απάνθρωπες συνθήκες, επέφεραν εξαιρετικά επιθετικές πολιτικές απέναντι στους πρόσφυγες και τις προσφύγισσες, οι οποίοι/ες παρέμεναν και παραμένουν εγκλωβισμένοι/ες σε χώρες που δεν επιθυμούν, με άθλιες συνθήκες διαβίωσης, και υπό τον διαρκή κίνδυνο απέλασης.

Ταυτόχρονα, στις «χώρες υποδοχής», μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, απουσιάζουν στοιχειώδεις μέριμνες αξιοπρεπούς διαβίωσης, πόσο μάλλον κοινωνικής ένταξης. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η πλειοψηφία των προσφύγων εξακολουθεί να διαμένει σε camps, με τις γνωστές άθλιες συνθήκες, ενώ φυσικά ακόμα χειρότερη είναι η κατάσταση στα νησιά, που, με την απαγόρευση γεωγραφικής μετακίνησης προς την ηπειρωτική Ελλάδα (ενόψει επιθετικών πολιτικών απελάσεων), στοιβάζονται χιλιάδες ανθρώπινες ζωές σε απαράδεκτους χώρους.

Μέχρι σήμερα, οι «επιλογές» που έχουν οι πρόσφυγες και οι προσφύγισσες που βρίσκονται στην Ελλάδα, είναι είτε να αιτηθούν άσυλο στη χώρα, είτε να ενταχθούν στο πρόγραμμα οικογενειακής επανένωσης, σε περίπτωση που έχουν κάποιο μέλος της οικογένειάς τους σε κάποια Ευρωπαϊκή χώρα. Το εξαιρετικά αμφιλεγόμενο πρόγραμμα της επανεγκατάστασης, στο οποίο εντάσσονταν μόνο πρόσφυγες από συγκεκριμένες εθνικότητες και τελικά κάλυψε ελάχιστους/ες, ενώ αποτελούσε μνημείο αυθαιρεσίας (καθώς οι χώρες που εντάσσονταν στο πρόγραμμα καλούνταν να «επιλέξουν» ποιους ανθρώπους θα δέχονταν μέσω των πρεσβειών τους, και οι πρόσφυγες ήταν αναγκασμένοι/ες να αποδεχτούν μια τυχαία χώρα), έχει πλέον σταματήσει.

Οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου έχουν σκληρύνει πολύ, μετά και τη συντονισμένη προσπάθεια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και των αρμόδιων υπουργείων να ελέγξουν τις επιτροπές ασύλου, με επανειλημμένες κινήσεις και μεθοδεύσεις, ως αντίδραση στις κρίσεις των μελών των επιτροπών που τοποθετούνταν ενάντια στην εφαρμογή της (παράνομης, σύμφωνα και με δεκάδες διεθνείς οργανισμούς) συμφωνίας μεταξύ ΕΕ-Τουρκίας. Περισσότερα εδώ. Οι απορριπτικές αποφάσεις έχουν κατά πολύ πληθύνει, ενώ αποτελεί κοινό τόπο σε όσους και όσες εργάζονται ή ασχολούνται με το προσφυγικό, ότι οι μαζικές απελάσεις βρίσκονται προ των πυλών.

Ταυτόχρονα, και για όσους και όσες καταφέρνουν να πάρουν άσυλο, οι προοπτικές είναι άθλιες. Οι αναγνωρισμένοι/ες πρόσφυγες/ισσες δεν δικαιούνται καμίας προνοιακής μέριμνας (ενώ σταματούν και οι λίγες που είχαν ως αιτούντες ασύλου), σε πολλές περιπτώσεις πετιούνται αυτόματα στο δρόμο από τους χώρους που έμεναν ως αιτούντες, ενώ φυσικά η δυνατότητα εργασιακής διασφάλισης, βασική προϋπόθεση της κοινωνικής ένταξης, είναι μηδαμινή.

Σε ό,τι αφορά τις οικογενειακές επανενώσεις, η κατάσταση είναι αντίστοιχα αδιέξοδη. Μετά την άτυπη συμφωνία μεταξύ γερμανικού και ελληνικού υπουργείου Μετανάστευσης τον Μάη, που μείωνε την αποδοχή των προσφύγων σε 70 άτομα σε μηνιαίο επίπεδο (ενώ μέχρι τότε ο αριθμός κυμαίνονταν σε κάποιες εκατοντάδες το μήνα), και ενώ τη στιγμή εκείνη πάνω από 2500 αιτήσεις οικογενειακής επανένωσης με τη Γερμανία είχαν ήδη εγκριθεί, το αποτέλεσμα είναι χιλιάδες άνθρωποι, των οποίων η αίτηση έχει εγκριθεί, να παραμένουν εγκλωβισμένοι/ες στην Ελλάδα για χρόνια.

Η κατάσταση είναι γελοία, αν σκεφτούμε ότι το νόημα της οικογενειακής επανένωσης είναι ότι συνήθως υπάρχουν ανήλικα παιδιά που πρέπει να ενωθούν με τη μητέρα ή τον πατέρα τους, και παραμένουν σε πολλές περιπτώσεις ακόμα και ως ασυνόδευτα σε μια άλλη χώρα. Το ίδιο ισχύει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες εκκρεμούν σχετικά αιτήματα (Αυστρία, Ιταλία, χώρες βόρειας Ευρώπης), ενώ στην πλειοψηφία τους τα αντίστοιχα υπουργεία έχουν αναλάβει ακροδεξιοί υπουργοί, με προφανείς επιπτώσεις στην πολιτική που ακολουθούν.

Με τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών, αλλά και ειδικότερα των τελευταίων ημερών, η κατάσταση σκληραίνει κι άλλο.

Η νέα εκκίνηση έγινε με τη συμφωνία της Καγκελάριου της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ με τον υπουργό Εσωτερικών και αρχηγό της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) Χορστ Ζεεχόφερ, στις 2 Ιουλίου. Είχε προηγηθεί η συμφωνία της Συνόδου Κορυφής για το προσφυγικό στις 29 Ιουνίου, στην οποία αποφασίστηκε η δημιουργία κέντρων καταγραφής στις ευρωπαϊκές χώρες αλλά και σε τρίτες χώρες, με στόχο την ταχεία διαλογή μεταξύ όσων «δεν δικαιούνται άσυλο», και να μειωθεί ο αριθμός των ατόμων που καταφθάνουν στην Ευρώπη.

Ακολούθησε η προαναφερθείσα συμφωνία στη Γερμανία, που προβλέπει κλειστά κέντρα κράτησης-τράνσιτ στα σύνορα της Γερμανίας, στα οποία θα στοιβάζονται νεοεισαχθέντες πρόσφυγες, θα γίνονται fast track διαδικασίες εξέτασης των αιτήσεων ασύλου τους, και σε περίπτωση απόρριψης, θα επαναπροωθούνται κατευθείαν. Είναι φυσικά προφανές το τι θα σημαίνει η «ταχεία εξέταση» των αιτημάτων για το ενδεχόμενο έγκρισής τους.

Ταυτόχρονα, σύμφωνα με δηλώσεις του Ζεεχόφερ, θα χρησιμοποιούνται οι εγκαταστάσεις της αστυνομίας και των αεροδρομίων, ώστε να διαπιστώνεται εάν ένα άτομο έχει υποβάλει ήδη αίτηση ασύλου σε άλλη χώρα, μέσα σε 48 ώρες – και αν έχει πράγματι υποβάλλει αίτηση, θα επαναπροωθείται κατευθείαν στην συγκεκριμένη χώρα. Ο ίδιος ο Ζεεχόφερ δήλωσε ότι το μόνο αγκάθι είναι η συμφωνία των υπόλοιπων χωρών.

Η ελληνική κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έσπευσε να συμφωνήσει, ενώ εκκρεμεί και τυπική συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, που λέγεται ότι θα κλείσει μέσα στον Ιούλιο. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ελληνική κυβέρνηση ήταν η πρώτη και μόνη που διαλάλησε τη συμφωνία της (δια των δηλώσεων των υπουργών Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά -στο Spiegel-Online- και του υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής Δημήτρη Βίτσα -στη Frankfurter Allgemeine Zeitung), ενώ Αυστρία, Ιταλία, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία δήλωσαν κατευθείαν ότι δεν πρόκειται να την αποδεχτούν.

Τα πρώτα αποτελέσματα της νέας κατάστασης είναι όχι απλά φανερά, αλλά και απολύτως απάνθρωπα. Ήδη έγινε γνωστή η αυτοκτονία 23χρονου Αφγανού την περασμένη Τρίτη 10 Ιουλίου, σε χώρο στέγασης των επαναπροωθούμενων προσφύγων στην Καμπούλ, που απελάθηκε από τη Γερμανία μαζί με 68 ακόμα συμπατριώτες του, στις 4 Ιουλίου.

Καμία προσφυγική «κρίση» δεν υπάρχει, ούτε φυσικά είναι αποδεκτό να αντιμετωπίζονται ανθρώπινες ζωές ως «προσφυγικές ροές». Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι υφίστανται τις συνέπειες των πολέμων που εξαπολύουν οι ιμπεριαλιστικοί σχηματισμοί, σκοτώνονται, αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τους ανθρώπους τους, για να αντιμετωπίσουν μηδαμινές προοπτικές επιβίωσης, πόσο μάλλον ζωής.

Δεν υπάρχει καμία δυσκολία «διαχείρισης»: υπάρχουν μόνο συγκεκριμένες πολιτικές, που αφορούν τη δημιουργία γενικευμένων όρων κράτησης και περιορισμού, συρρίκνωση των ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων, περιθωριοποίηση, την εμπέδωση ενός έκτακτου καθεστώτος που γίνεται ο κανόνας, την πυροδότηση ακροδεξιών και φασιστικών πρακτικών με κρατικό και κυβερνητικό μανδύα, και τη δημιουργία πολιτών πολλών ταχυτήτων. Και φυσικά, οι πρόσφυγες και οι προσφύγισσες είναι οι πρώτοι/ες που υφίστανται τις συνέπειες αυτών των πολιτικών, ο στόχος όμως αφορά συνολικά τους λαούς των ευρωπαϊκών χωρών.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από ένα νέο κύμα αλληλεγγύης και πολιτικής αντίστασης. Τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκαν πολύπλευροι αγώνες, συγκλονιστικής έμπρακτης αλληλεγγύης, ξεκινώντας από τα νησιά, τα σύνορα και το λιμάνι του Πειραιά μετά το καλοκαίρι του 2015, και προχωρώντας στη συγκρότηση μόνιμων δομών αλληλεγγύης, καταλήψεων και χώρων στέγασης, καθώς και κοινών αγώνων.

Σήμερα, είναι αναγκαία μια νέα εφόρμηση του λαϊκού παράγοντα στο προσκήνιο, για να μπλοκάρει στην πράξη τα σχέδια των ευρωπαϊκών και ελληνικών κυβερνήσεων, με κάθε τρόπο, και ιδιαίτερα τις απελάσεις ανθρώπων.

Η επόμενη μέρα από την πλευρά τους είναι ήδη εδώ – εδώ όμως είμαστε κι εμείς, που τόσα χρόνια ζούμε και αγωνιζόμαστε μαζί, και σήμερα θα το υπερασπιστούμε μέχρι τέλους.

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

Kommon

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.