Μήδεια σε σκηνοθεσία Κάτιας Γέρου, στο θέατρο Άνεσις, της Όλγας Μοσχοχωρίτου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τετάρτη, 16 Φεβρουαρίου 2022 18:51 Συντάκτης:
Βαθμολογήστε το άρθρο
(3 ψήφοι)
Μήδεια σε σκηνοθεσία Κάτιας Γέρου, στο θέατρο Άνεσις, της Όλγας Μοσχοχωρίτου

 

Ο ηθοποιός μιλάει πάντα για τη ζωή και το θάνατο, τη δικαιοσύνη και την αδικία, τον έρωτα, τη σύγκρουση, την εξέγερση, περιγράφει δηλαδή την ανθρώπινη περιπέτεια και σε καιρούς «ειρήνης» και σε καιρούς «πολέμου». Κάτια Γέρου

Τί δουλειά έχει η μανιασμένη Μήδεια του Ευριπίδη μέσα σ’ ένα σύγχρονο αστικό χώρο με σκορπισμένα παιδικά κουκλόσπιτα, παιδικά παπούτσια κι ένα ξύλινο αλογάκι;

Τί δουλειά έχουν τρεις σημερινές γυναίκες , δύο υπερφίαλοι άνδρες κι ένας ανόητος ακόμα, με όλη τους τη σύγχρονη περιβολή, να αξιώνουν από εμάς τους σημερινούς θεατές να πάρουμε θέση; Και κυρίως θέση σε τί;

Τί δουλειά έχουν τέλος οι φωτογραφίες των παιδιών του πολέμου, της φτώχειας και της προσφυγιάς; Και κυρίως εκείνο το μικρό ξεβρασμένο πτώμα που φοράει ένα κόκκινο μπλουζάκι και ένα σκούρο μπλε παντελονάκι. Το πρόσωπό του να βρέχεται από τη θάλασσα και το μικροσκοπικό σώμα του να παραμένει στην άμμο στην Αλικαρνασσό της Τουρκίας;

Εκείνες οι φωτογραφίες του μικρού αγοριού από τη Συρία που έχασε τόσο άδικα τη ζωή του μαζί με την οικογένειά του όταν το σκάφος στο οποίο επέβαιναν με προορισμό την Κω βυθίστηκε;

Η εικόνα του νεκρού νηπίου που προκάλεσε παγκόσμιο σοκ. Που μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης όπως ο Independent και ο Guardian δημοσίευσαν, τότε, το 2015, τις φωτογραφίες χωρίς pixels. Την ίδια ώρα που δεκάδες αναρτήσεις στο Twitter συνόδευαν τις ανατριχιαστικές εικόνες, με hashtag #KiyiyaVuranInsanlik, δηλαδή «η ανθρωπιά που ξεβράστηκε».

Η Μήδεια της Κάτιας Γέρου ακολούθησε το πλάνο που της έφτιαξε η ίδια (αν έβαζα τίτλο σ’ αυτό το πλάνο θα διάλεγα «η ανθρωπιά που ξεβράστηκε»). Το σχεδίασε μαζί με τον υπέροχο σύντροφό της που χάσαμε πρόσφατα. Τον εικαστικό Κυριάκο Κατζουράκη. Και η παράσταση αφιερώνεται φυσικά στη μνήμη του. Η ιδέα όμως της σκηνογραφίας παραμένει του ίδιου όπως και ο ηχητικός σχεδιασμός καθώς και το φωτογραφικό τέλος όπως παρουσιάστηκε. 

Μια αφαιρετική εκδοχή για πέντε ηθοποιούς, πέρα ίσως από τις κόκκινες γραμμές του κλασσικού κειμένου και της αρχαίας θεατρικής του δομής.

Σε νέα μετάφραση, που υπογράφουν η σκηνοθέτιδα, ο σκηνοθέτης Αντώνης Morgan Κωνσταντουδάκης και ο ηθοποιός Νίκος Νίκας, η παράσταση εστιάζει στο ζήτημα του μίσους, με αφορμή μία από τις πρώτες φράσεις του έργου: «Τώρα κυβερνά το μίσος και η αγάπη αρρώστησε». Μία φράση -όπως σημειώνει η ίδια η Κάτια Γέρου- η οποία είναι «τόσο αναγνωρίσιμη σε μας, γιατί οι καιροί είναι ταραγμένοι και στις μέρες μας». Στόχος τους, όπως δηλώνουν οι συντελεστές της παράστασης «να ανιχνεύσουν τον μηχανισμό που πυροδοτεί την έκρηξη των δυνάμεων του θανάτου, κόντρα σε κάθε λογική, σε κάθε ανάχωμα που στήνει ο πολιτισμός απέναντί τους, καθώς και να υπογραμμίσουν τον αφανισμό των παιδιών, της νέας γενιάς ανάμεσα στις συμπληγάδες του εγωισμού και της αλαζονείας των ενηλίκων».

Έτσι κανένα έλεος στην πληγωμένη Μήδεια για το ανόσιο έγκλημά της. Κανένα έλεος και για τον «φτηνό» κομπορρήμονα Ιάσωνα (Νίκος Νίκας), τον «ανόητο» υπερφίαλο Κρέοντα αλλά και τον «καλοπροαίρετο» αλλά τόσο «λίγο» Αιγέα (Αλέξανδρος Σωτηρίου).

Μόνο τα παιδιά, δικαιούνται το έλεός μας.

Γιατί για την Κάτια Γέρου, «Της Μήδειας της λείπει το ηθικό ανάστημα, όπως λείπει και στην εποχή μας».

Καμία θεϊκή δύναμη την συντρέχει. Κι όσο δίκιο κι αν έχει, το χάνει με την παιδοκτονία που τελεί.

«Για μένα, αναφέρει σε συνέντευξή της, το άρμα του Ήλιου που οδηγεί τη Μήδεια στην Αθήνα, δεν είναι ούτε διαφυγή ούτε θρίαμβος. Είναι η εξορία της από το ανθρώπινο γένος, η εξορία της ως ανθρώπου, ως γυναίκας και πάνω απ' όλα ως μητέρας».

Με αυτήν την σκηνοθετική άποψη η Κάτια Γέρου έπλασε την ηρωίδα της εντός ενός ασφυκτικού δωματίου. Την έφτιαξε σχεδόν «σιωπηλά», πληγωμένη, στενόκαρδη, παλλόμενη εσωτερικά, εκδικητική δολίως και σπαρακτική στην τέλεση των εγκλημάτων της. Δίχως το κλέος της «μάγισσας και της φαρμακίδας», αυτής που κατέχει τα μυστικά της φύσης, ως γυναίκας που εκπροσωπεί ακριβώς την δικαιοσύνη της γης, την ιερότητα των δοσμένων όρκων της αρχαϊκής εποχής, έξω από το «αρχέτυπο» της αιώνιας μάχης του «θηλυκού» με το «αρσενικό» στοιχείο, του άλογου και ενστικτώδους, ενάντια στο «έλλογο» και δήθεν «πολιτισμένο», που αψηφά τα σκοτεινά ερέβη του έρωτα.

Δεν την δέχεται λοιπόν ως μια μάγισσα- φύση (το θηλυκό στοιχείο) ενάντια στον εκλογικευμένο μικρό Ιάσωνα, (το αρσενικό δηλαδή στοιχείο), που καταπατά αιώνιους όρκους, ήτοι διαταράσσει με τη συμπεριφορά του τη φυσική ισορροπία και προκαλεί την απόλυτη μήνι της φύσης, άρα και την καταστροφή.

Δεν την συμπονά ως κατά Γιώργο Χειμωνά «δύο φορές βάρβαρη, από καταγωγή και από έρωτα». Από καταγωγή, ξένη, μετανάστρια σε ξένη χώρα για χάρη του Ιάσονα και από έρωτα γιατί μέσα από την ιστορία της «πέθαναν» από έρωτα πολλοί άνθρωποι!

Βήμα – βήμα μεταμορφώνεται η Μήδεια σε ένα «τέρας». Και η Κάτια Γέρου παρουσίασε μπροστά στα μάτια μας, το μηχανισμό αυτής της μεταμόρφωσης.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι το όλο εγχείρημα στηρίζει την αρτιότητα, την συνέπεια και εν τέλει την επιτυχία του, παρόλο που ισορροπεί σε τεντωμένο σκοινί, στην σχεδόν υπερκόσμια παρουσία και ερμηνεία της Κάτιας Γέρου. Χωρίς να υποτιμούμε τις ερμηνείες των άλλων ηθοποιών και συντελεστών της παράστασης (Νίκο Νίκα, Αλέξανδρο Σωτηρίου, Λίνα Φούντογλου και Ιωάννα Μπιτούνη).

Και λέω ισορροπεί, γιατί παρόλη την εντελώς προσωπική της ματιά στη διαχείριση της τραγωδίας, ξεφεύγει από τον κίνδυνο να περιέλθει το έργο στη θέση ενός «αστικού δράματος» ή μιας οικογενειακής τραγωδίας.

Κίνδυνος που ελλοχεύει πάντα στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού των αρχαίων δραμάτων.

Έτσι, μόνο φαινομενικά κατέβασε την ιστορία της Μήδειας στο επίπεδο του κρεβατιού, της προδοσίας, της σχέσης άνδρα - γυναίκας. Μας παρουσίασε στη σκηνή ένα όνειρο που μετατράπηκε σε εφιάλτη.

 Μας το παρουσίασε άχρονα, σαν ένα δηλητήριο που σκοτώνει δια μέσου των αιώνων. Κι αυτό το δηλητήριο, δεν αφορά μόνο στην περίοδο του Πελοποννησιακού πολέμου που- τότε, όταν παραστάθηκε το έργο- ξεκινούσε, αλλά ισχύει πάντα. Και τότε και τώρα.

Γιατί, όπως σημειώνει η ίδια, συμμερίζεται την άποψη του Αλέξη Διαμαντόπουλου, ότι δηλαδή «η Μήδεια είναι μία μεγάλη κιβωτός που μας διέσωσε το πλήρες φορτίο του ιστορικού πάθους εκείνων των καιρών διά μέσου των αιώνων».

Η Κάτια Γέρου είναι πια μια εμβληματική ηθοποιός του σύγχρονου θεάτρου μας. Του μεταπολιτευτικού θεάτρου θα λέγαμε. Γιατί φέρει μέσα της την ιδεολογία, τις ανησυχίες, τις ευαισθησίες και την πολιτική ματιά που οι πιο άξιοι αυτής της γενιάς συνεχίζουν να διατηρούν και να μπολιάζουν με αυτή τη σκευή την παρουσία και το έργο τους.

Βασικό στέλεχος του Θεάτρου Τέχνης, που έχει διακριθεί σε ρόλους αρχαίας τραγωδίας αλλά και σύγχρονου ρεπερτορίου, μια φαινομενικά εύθραυστη φιγούρα, αλλά τόσο δυνατή εσωτερικά, σαν τις λεπτεπίλεπτες μπαλαρίνες με τους τεντωμένους ατσάλινους μύες, ικανή να μεταμορφώνεται σε κάθε ρόλο.

Από Φελινική περσόνα και πλάσμα του καμπαρέ μέχρι ηρωίδα αρχαιοελληνικής τραγωδίας, έχει διανύσει μια σημαντική διαδρομή σαράντα χρόνων στο σανίδι. Κασσάνδρα, Ιφιγένεια, Άλκηστις, Ισμήνη αλλά και Μπλανς Ντυμπουά, Δεσποινίς Τζούλια, Μίννη η αθώα, Ροζαλίντα, Εστραγκόν κ.τλ. Αυτό το παιδί του Θεάτρου Τέχνης, εξελίχθηκε σε μια στιβαρή πρωταγωνίστρια ήθους και ευαισθησίας. Ακόμα και την τωρινή της προσωπική λύπη, κατορθώνει και την μετουσιώνει σε τέχνη, δικαιώνοντας αισθητικά την υπέρτατη απώλεια.

Και τολμάει να τα βάλει με την πιο αμφιλεγόμενη ηρωίδα του αρχαίου δράματος. Να δαμάσει την «μανιασμένη» Μήδεια. Αθόρυβα θαρρείς, η Κάτια Γέρου υπηρέτησε και συνεχίζει να υπηρετεί την τέχνη του θεάτρου με συνέπεια, αφοσίωση, έρωτα, πάθος και «μανία», όπως αναφέρει η ίδια. Να τα υλικά της «Μήδειάς της!

 

Αναγνώστηκε 707 φορές
 Όλγα Μοσχοχωρίτου

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.