Αριστερά της λύπης- η έκθεση Κατζουράκη, του Θανάση Σκαμνάκη

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο, 22 Οκτωβρίου 2022 18:08 Συντάκτης:
Βαθμολογήστε το άρθρο
(8 ψήφοι)
Αριστερά της λύπης- η έκθεση Κατζουράκη, του Θανάση Σκαμνάκη

 

Τι βρίσκεται αριστερά της λύπης; Δεξιά της, λένε, είναι η χαρά. Αλλά αριστερά; Αδιερεύνητο ζήτημα που μόνο η τέχνη μπορεί να ερμηνεύει. Μπορούμε να υποθέσουμε ή να φανταστούμε πως αριστερά της βρίσκεται η πράξη αλλαγής του κόσμου, βρίσκεται η εξέγερση, η ανατροπή, βρίσκεται ο Κυριάκος Κατζουράκης ούτως ή άλλως. Με την απογοήτευση, την απόγνωση για το παρόν της έκπτωσης, και την νεανική ακόμη πεποίθηση πως ο κόσμος πρέπει ν’ αλλάξει και η εξέγερση είναι ο μόνος τρόπος. Και η τέχνη!..

 

Ασφαλώς η τέχνη του Κυριάκου Κατζουράκη και η έκθεσή του που άνοιξε την Τετάρτη στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αλίμου (και θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου), με τίτλο «Αριστερά της λύπης»., όπου εκτίθενται μερικά αντιπροσωπευτικά έργα του. Είναι ακριβώς με τη συμπλήρωση ενός χρόνου από το θάνατό του και είναι εκεί, παρών, ζωντανός αυτός απέναντι στην αμφίβολη επιβίωσή μας.

 

Και για να παραλλάξω (πιθανώς να αναγνώσω και όχι να συμπληρώσω) τον στίχο του Λειβαδίτη που παραθέτει και ο επιμελητής της έκθεσης Μάνος Στεφανίδης στον κατάλογο της έκθεσης: Όσα ζήσαμε και όσα κάναμε ανήκουν στους άλλους, όσα δεν κάναμε και όσα δεν ζήσαμε ανήκουν σε μας («όσα δε ζήσαμε, αυτά μας ανήκουν» είναι τα λόγια του ποιητή).

 

Ανάμεσα στα έργα που εκτίθενται είναι τρία που είχαμε τη χαρά να τα απολαύσουμε κάποιοι άνθρωποι, εν τη δημιουργία. Και να συζητήσουμε ουκ ολίγες φορές μαζί του σχετικά μ’ αυτά. «Το βλέμμα», με τα μάτια των παιδιών του κόσμου, τη λύπη και τελικά την οργή της ιντιφάντα,  «η βιογραφία» και «ο νόμος της βαρύτητας», που ήθελε, όπως έλεγε - με τη συνείδηση του πως οι άνθρωποι αλλάζουν τον κόσμο και πρέπει να γίνονται κοινωνοί - να μην πουληθούν αλλά να δοθούν σε κάποια πινακοθήκη ώστε να χαριστούν στην απόλαυση και τη γνώση των ανθρώπων κι όχι στη στέγη (όσο φιλόξενη κι αν είναι παραμένει κλειστή) ενός συλλέκτη.

 

Ο Κυριάκος Κατζουράκης λοιπόν, ο οποίος έλεγε: «Δεν βάζω ούτε μια πινελιά αν εκείνη τη στιγμή δεν πιστεύω ότι θα αλλάξω τον κόσμο», ο απελπισμένος και πεπεισμένος κομμουνιστής που ζωγράφιζε τον κόσμο για να μας τον δείξει και για να τον αλλάξει, να τον αλλάξουμε μαζί, μας λείπει και στη θέση του άφησε μια λύπη, μαζί με τα έργα του, τη ζωή του, την ομορφιά του!  

 

Για τους ευνοημένους που θα επισκεφθούν την έκθεση και θα αφήσουν τα μάτια τους και τη θέλησή τους (και την ψυχή τους πες) να πλανηθούν στο σύμπαν του, απευθύνονται, πιθανόν, οι εξηγήσεις που έγραφε στο (πολύ σπουδαίο) βιβλίο του Τάξη στο χάος (εκδ. Καλειδοσκόπιο):

 

«[… ]χωρίς καμιά νοσταλγία. Η μνήμη είναι πάντοτε σωματική, δεν έχει σχέση με την ανάμνηση. Η ανάμνηση είναι θύμηση προσωπικών γεγονότων. Η μνήμη συνδέει το παρόν με την καταγωγή του, την πραγματικότητα με την αμφισβήτησή της. Εισβάλλοντας στην πραγματικότητα, την αναστατώνει και την επηρεάζει δραματικά, γίνεται στοιχείο της.

 

»Πρωταρχικά τραύματα, ας πούμε, ενώ είναι χαμένα στο παρελθόν, συνεχίζουν να καθορίζουν τη ζωή, να επηρεάζουν τις σχέσεις μας, τις δεξιότητές και τις αναπηρίες μας. Για τον δαιδαλώδη ψυχισμό μας, η μνήμη είναι κάτι σαν το μίτο της Αριάδνης.

 

»Τραύματα που δεν ανακαλούνται εύκολα πολλές φορές αποκτούν σώμα στην τέχνη. Πόσες φορές, χορευτές μας έχουν προσφέρει τη μνήμη του σώματος από την πρώτη κατοικία του, τον πλακούντα, έως το τέλος του, το θάνατο. Και πόση τρυφερότητα έχουν τα πρόσωπα των γερόντων του Ρέμπραντ, τρυφερότητα που έχουν ανακληθεί από την παιδική ψυχή.

 

»Ζώντας στο παρόν και ταυτόχρονα ψάχνοντας την καταγωγή του, ο δημιουργός επιχειρεί μια επικίνδυνη ισορροπία πάνω στο νήμα της ζωής, κινδυνεύοντας να κατακρημνιστεί. Αν πέσει απ’ τη μια, θα χαθεί στο παρόν του μονοδιάστατου ανθρώπου· αν πέσει απ’ την άλλη, θα ξιφομαχεί με ρομαντικά ή τρομαχτικά φαντάσματα.

 

»Αυτή η ισορροπία, η ταυτόχρονη παρουσία σε δύο τόσο διαφορετικούς κόσμους, στο παρόν και στη μνήμη, είναι εργαλείο όχι μόνο για την τέχνη αλλά και για μια πλήρη ζωή. Η μνήμη επιχειρεί να επιβληθεί σε έναν κόσμο ασφυκτικά κανονιστικό, αμφισβητεί την έννοια του ωραίου, υμνεί τα αντίθετα του συμβατικού και συμβιβασμένου τρόπου ζωής. Η κοινωνία μας την απαξιώνει. Προτιμά να μετατρέπει τον καλλιτέχνη από φιλόσοφο χειρώνακτα σε αμνήμονα διασκεδαστή».       

 

Μπορεί ο αναγνώστης να αναγνωρίσει την κοινωνική και πολιτική συνείδηση και ο πιο απαιτητικός να αισθανθεί το βάθος της ανάγκης μας, το πως οικοδομείται η αντίσταση με πράξεις, όχι μόνο με πολιτικά μανιφέστα. Και πόσο οι απώλειες μας είναι καίριες.    

 

Έτσι λοιπόν μεταστρέφεται και επεκτείνεται το ερώτημα για τον τίτλο της έκθεσης: δεν είναι μόνο τι βρίσκεται αριστερά της λύπης αλλά και τι γίνεται και με την Αριστερά της λύπης, ή την Αριστερά της μελαγχολίας σύμφωνα με τον  Έντσο Τραβέρσο!

 

Αναγνώστηκε 1828 φορές
ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΚΑΜΝΑΚΗΣ

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.