Το πρόσωπο του δράματος, του Θανάση Σκαμνάκη

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Πέμπτη, 08 Οκτωβρίου 2020 11:10 Συντάκτης:
Το πρόσωπο του δράματος, του Θανάση Σκαμνάκη

 

 

 

Το αρχαίο δράμα είναι αιώνιο αρχέτυπο. Η κοινωνική και η ανθρώπινη σύγκρουση εκφράζεται μέσα από το μύθο και τα πρόσωπά του. Ο Ορέστης, η Αντιγόνη, η Ηλέκτρα, ο Οιδίποδας και οι άλλοι της χορείας, δεν εικονίζουν το δράμα των προσώπων αλλά την αντιφατικότητα και, εξ αυτής, το δράμα των καταστάσεων.

Και παρά την τεράστια εξέλιξη των κοινωνιών, και μαζί της λογοτεχνίας ως έκφρασης κι εμβάθυνσης στις αντιθέσεις της ζωής, στις μεγάλες ώρες, στις μεγάλες συγκρούσεις τα πρόσωπα συγκροτούν και εκφράζουν το κοινωνικό, το δράμα των προσώπων εικονίζει σε βάθος το δράμα της κοινωνίας.

 

Έτσι, μετά την ανακούφιση που προκάλεσε η ανακοίνωση της απόφασης του δικαστηρίου για τη Χρυσή Αυγή, το φως στράφηκε στο πρόσωπο της Μάγδας Φύσσα. Δεν μιλάω για το εμπόριο αισθημάτων των μέσων μαζικής αποξένωσης, που, ωστόσο, κι αυτό είναι μέρος της κοινωνικής διαλεκτικής. Μιλάω για την είσπραξη του δράματος από την κοινωνία, ως έκφραση της σύγκρουσής της. Εμείς όλοι αποθέσαμε και συμπυκνώσαμε, καθένας με τον τρόπο του, τα εφόδιά του, τις καθημερινότητες του, τα μικροσυμφέροντά του, στο πρόσωπο της, το σημερινό, και αρχέγονο, δράμα…     

 

Ξαφνικά, ας πούμε, το πρόσωπο βγαίνει στο προσκήνιο. Ενώπιον του κοινού. Τόσα χρόνια υπήρχε, φωτιζόταν κάπου-κάπου, ξαναγύριζε στη σιωπή και την αφάνειά του. Την καταλυτική στιγμή, τη στιγμή της κάθαρσης, βγαίνει μπροστά. Η Αντιγόνη κατατροπώνει τον Κρέοντα, όχι, κατ’ ανάγκη, ως έκφραση του κοινωνικά καινούργιου αλλά ως η δύναμη της γης, του βάθους των ανθρώπων,των δυνάμεων της εκδίκησης, της λύτρωσης, της δικαίωσης, της νίκης, μιας νίκης  ρε  παιδιά, τόσο την έχουμε ανάγκη!..

 

Ο ρόλος δεν έχει λόγια. Είναι σχεδόν βουβός. Βγαίνει στο προσκήνιο. Μόνο με τα μάτια να παίξει έχει νικήσει. Έχει επιβληθεί στο κοινό της αθηναϊκής δημοκρατίας που έχει προσέλθει στη σφενδόνη για να δει το δράμα της δικής του ζωής, συμπυκνωμένο στις ζωές των προσώπων του προσκηνίου.   

 

Ο άνθρωπος που βγήκε λίγο μετά την εγχείρισή του με τα ράματα, και πήγε, δεν είναι ο φανατικός του θεάματος, συλλέκτης εμπειριών, είναι η έκφραση του: σε αυτό δεν μπορώ να μην είμαι. Δεν είναι πως θα έχει κάποιο ρόλο στο έργο, πως μπορεί να επηρεάσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο τη ροή των αποφάσεων. Αλλά πρέπει να είναι εκεί. Θεατής και μέρος του δράματος. Για λογαριασμό του εαυτού του, της προσωπικής του κάθαρσης, και των άλλων, της συλλογικής.  

 

Η μάνα, λοιπόν, έβγαλε μερικές κραυγές που τσάκισαν τη σιωπή. Μόνο λίγες λέξεις. Για να μας υπενθυμίσει πως το δράμα μας δεν πρέπει να το κρατήσουμε σιωπηλό, σαν να αποσυρόμαστε. Κανείς δεν αποσύρεται. Όποιος αποσύρεται χάνεται στη μοναξιά και στο άλγος της. Όποιος αποσύρεται πεθαίνει.

Τρεις λέξεις επαναλαμβανόμενες: Παύλο γιε μου… Το περιεχόμενο των δακρύων μας. Και μια ακόμα, που ακουγόταν πιο διστακτική: δικαιωθήκαμε.  

 

Αυτό το αίσθημα ήταν πολύ βαρύ για τους σιδηρόφρακτους φρουρούς. Χρειαζόταν επειγόντως να σκορπίσει στους καπνούς. Γι’ αυτό το διαλύσανε με τον μόνο τρόπο που ξέρουν. Εκείνον που εμπνέονται από τη χαμηλή ζωή τους (θυμάμαι την περιγραφή, όπου ένας ανώτατος αξιωματικός της αστυνομίας, πλάκα τα γαλόνια, στο γήπεδο δέχτηκε ένα ηχηρί χαστούκι από μεγαλόσχημο μεγαλοπαράγοντα, του ποδοσφαίρου τότε και της οικονομικής ζωής μέχρι και τώρα, μπροστά σε όχι λίγους άνθρώπους, και χαμήλωσε το κεφάλι - πριν λίγο είχε ποδοπατήσει ανθρώπους ανελέητα, με αγέρωχο αίσθημα εξουσίας).

Με εκείνον τον τρόπο που δεν ξέρει τι είναι συλλογικό αίσθημα, αίσθημα τιμής, αξίας, ύπαρξης. Πως να τιμήσουν μια μάνα κι ένα κοινό, ακρωτηριασμένα παιδάκια και στραπατσαρισμένοι ενήλικες, σε πολιτικά ή σε αστυνομικά αξιώματα, που δεν τους επέτρεψαν οι άλλοι, ή αυτοί στον εαυτό τους, να καταλάβουν το έργο στη σκηνή; Αυτοί δανείζονται δάκρυα από τους Σφακιανάκηδες.

 

Όμως, αυτή ειναι η μοίρα της ιστορίας, οι καπνοί και τα χημικά δάκρυα, και οι μικροί τους άνθρωποι με τα μεγάλα αξιώματα, είναι αμελητέες, αμνημόνευτες στιγμές, σε ένα έργο που παίζεται αιώνες και που αποτυπώνει το μεγαλειώδες του σε σύντομες σκηνές. Μια μάνα στο προσκήνιο, για μια στιγμή, να κοιτάζει προς τα πάνω: Παύλο γιέ μου!…      

 

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

Kommon

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.