Τόνι Έρντμαν: «άνιση ανάπτυξη, πρόσωπα και προσωπεία»

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2016 00:09 Συντάκτης:

 

Η ταινία συνθέτει το πλέγμα των αντιθέσεων της πραγματικής ζωής στην Ευρώπη με τους σημερινούς διαδεδομένους διαλυμένους τύπους ανθρώπινων σχέσεων.

 

 

Ξεχωρίζει η ταινία Τόνι Ερντμαν.

 

Ξεχωρίζει και όχι μονάχα για τη φετινή σεζόν. Ούτε γιατί είναι ξεκαρδιστική, κωμικοτραγική, τρυφερή, ψυχολογική κομεντι για την περίπλοκη σχέση πατέρα και κόρης.

 

Πέρα από τον κυριάρχο λόγο των μίντια για την ταινία, ο Τόνι Έρντμαν ξεχωρίζει γιατί αποτυπώνει διακριτικά και χωρίς διδακτισμούς τις αντιθέσεις της σημερινής πραγματικότητας και τα αδιέξοδα τους. Αλλά και γιατί τις αποτυπώνει περίτεχνα μέσα από την αναζήτηση μιας ανθρώπινης ευαισθησίας και ζεστασιάς, υπενθυμίζοντας άρρητα πως οι διέξοδοι, εκείνες οι ανθρώπινες, δύναται να έρθουν μέσα από αυτές ακριβώς τις αντιθέσεις και τις συγκρούσεις στις ανθρώπινες σχέσεις, τις εργασιακές και την κοινωνία. Αυτή η διακριτικότητα είναι το μεγαλείο της ταινίας που μας φέρνει αντιμέτωπους με τον απαιτούμενο χρόνο και τη γνώση -γνώση που αντιστοιχεί στο σήμερα ως «αυτό έχει και είναι» ως πεδίο αντιθέσεων, και τον κόπο έναντι σε έτοιμες και ανώδυνες απαντήσεις και λύσεις. Ξεχωρίζει γιατί συνθέτει το πλέγμα των αντιθέσεων της πραγματικής ζωής στην Ευρώπη με τους σημερινούς διαδεδομένους διαλυμένους τύπους ανθρώπινων σχέσεων του δυτικού κόσμου. Και τέλος, γιατί εμπλέκει τα παραπάνω με το καθαρά ανθρώπινο τόσο μέσα από μια ρυθμική απόδοση διαλεκτικών περασμάτων σκληρότητας και τρυφερότητας, ψυχρότητας και συγκίνησης, κωμικού και τραγικού όσο και μέσα από μια εικονική απόδοση αντιθέσεων (άσπρο – μαύρο, γυμνό – μεταμφιεσμένο κτλ...).

 

Οι κεντρικοί ήρωες της ταινίας είναι η τριαντάχρονη Ίνες, σύμβουλος γερμανικής πολυεθνικής που κάνει ανάλυση κινδύνου σε πετρελαϊκές εταιρείες στο Βουκουρέστι και ο πατέρας της Γουίνφρεντ, συνταξιούχος δάσκαλος πιάνου από το Άαχεν. Ο συνταξιούχος και χωρισμένος Γουίνφρεντ, με αφορμή το θάνατο του σκύλου του που φωτίζει μια ευρύτερη ματαίωση και μια μοναχική ζωή, επισκέπτεται την κόρη του στο Βουκουρέστι, για να μοιραστεί μαζί της αιφνιδίως ένα διήμερο. Από εκεί αποχωρεί με τη δήλωση στην κόρη του πως «δεν είσαι άνθρωπος». «Επιστρέφει» πια ως Τόνι Ερντμαν, με την κατασκευή δηλαδή ενός χαρακτήρα γκαφατζή που θα διαμεσολαβεί τις επόμενες ημέρες στον εργασιακό χώρο της κόρης του, στις εξόδους της σε κλαμπ, ακριβά εστιατόρια και καταχρήσεις, σε events της εταιρείας, αποδομώντας με πικρόχολο χιούμορ το εργασιακό και κοινωνικό προφίλ της κόρης του, μα και του ίδιου.

 

Δεν είναι λοιπόν μόνον μια απολαυστική ψυχολογική κομεντί με ήρωες τον πατέρα και την κόρη. Είναι «ο πατέρας», τα ματαιωμένα όνειρα της μεσαίας τάξης της μεταπολεμικής γενιάς του ‘50. Είναι «η κόρη», μια ψυχρή σύμβουλος πολυεθνικής (κατεξοχήν θέση στην παραγωγή που συμβάλλει στην δημιουργία υπεραξίας, αύξησης της παραγωγικότητας και του κέρδους).

 

 

 

Και είναι οι σημερινοί τόποι άνισης ανάπτυξης (όπως η Ρουμανία, μια χώρα που μάλιστα το πρώτο τρίμηνο του 2016 εμφάνισε πανευρωπαικά υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης 4,3%) και οι άνθρωποι.

 

«Δεν είναι η γκάφα σου» αναφωνεί η Ίνες στον πατέρα της έξω από την πετρελαιοπηγή που οδήγησε τον εργοταξιάρχη να απολύσει τον εργάτη, «... αν δεν τον απολύσει αυτός, θα τον απολύσω εγώ, αν δεν τον απολύσει αυτή η εταιρεία θα τον απολύσει η δική μας...» ολοκληρώνει. Ο δε Τόνι Ερντμάν σοκαρισμένος και ενοχικός «τα κάνει πάνω του» στην πετρελαιοπηγή και ως «απομηχανής θεός» εμφανίζεται μέσα από τη διπλανή παράγκα ένας φτωχικός Ρουμάνος που θα ανοίξει το σπίτι του για να τον εξυπηρετήσει μαζί με ένα πεσκέσι μήλα. Φωτεινό στιγμιότυπο μέσα από εικόνες πεδίων ανέλιξης και συσσώρευσης κεφαλαίου πλάι σε παραπεταμένες παράγκες φτωχών Ρουμάνων, πεδίων καταπάτησης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και του μόχθου πλάι σε φτωχικά όπου δεν προσφέρουν μόνον «αυτό που τους περισσεύει».

 

Μεστά και χωρίς φλυαρίες η ταινία δίνει χαρακτηριστικές εικόνες της σημερινής άνισης και αδυσώπητης ανάπτυξης. Από την πετρελαιοπηγή, τις παράγκες και τα φτωχά ρουμανάκια που παίζουν ακριβώς κάτω από το παράθυρο στην εταίρεια που εργάζεται η Ίνες, τα πολυτελή συγκροτήματα που απολαμβάνουν οι ευρωπαίοι εργαζομένοι πολυεθνικών (ας μη ξεχνάμε ότι η Ρουμανία είναι η βαλκανική χώρα με τις μεγαλύτερες επενδύσεις Βέλγων, Γερμανών, Γάλλων), ως τη νύξη για το μεγαλύτερο Mall στην Ευρώπη όπου όμως.. «κανείς ντόπιος δεν μπορεί να ψωνίσει εκεί» όπως θα διευκρινίσει η Ίνες.

 

Τη γραμμικότητα της ταινίας ανατρέπει η κορύφωσή της που αποδομεί ευφυέστατα και «ξεγυμνώνει» τις διαμεσολαβημένες κοινωνικές σχέσεις από τη θέση μας στην παραγωγή όταν η ‘Ινες υποδέχεται τους καλεσμένους συναδέλφους της στο καλοστημένο πάρτυ γενεθλίων της... ολόγυμνη! Σοκαρισμένοι όλοι αποχωρούν ενώ η βοηθός της την ακολουθεί πιστά και ολόγυμνη, για να έρθει αμέσως μετά μεταμφιεσμένος σε τέρας ο Τόνι Έρντμαν.

 

Στην εποχή των τεράτων, ο Τόνι Έρντμαν ξεγυμνώνει με κλαυσίγελο τις ανθρώπινες σχέσεις. Γέλιο για το απλό ανθρώπινο, το υπαρκτό, και κλάμα για το ίδιο ανθρώπινο, το χαμένο.

 

Διαφωτιστικοί είναι και οι στίχοι που δεν ακούστηκαν πάνω από τη μουσική του plainsong (το απλό τραγούδι) των Cure στην τελευταία σκηνή της ταινίας, ενώ η Ίνες χαμογελάει με τα ψεύτικα δόντια του γκαφαντζή Τόνι κατά τη διάρκεια της κηδείας της γιαγιάς της:


 

«....And it's so cold, it's like the cold if you were dead
And you smiled for a second

I think I'm old and I'm feeling pain, you said
And it's all running out like it's the end of the world, you said

And it's so cold, it's like the cold if you were dead
And you smiled for a second...»


 

... Και είναι τόσο κρύα, σαν το κρύο εάν ήσουν νεκρός,

Και χαμογέλασες για ένα δευτερόλεπτο,

Νομίζω ότι είμαι μεγάλος και πονάω, είπες,

Και όλα εξαντλούνται σαν να είναι το τέλος του κόσμου, είπες

Και είναι τόσο κρύα, σαν το κρύο έαν ήσουν νεκρός,

Και χαμογέλασες για ένα δευτερόλεπτο...

 

 

ΤΑΤΙΑΝΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ

 

 


 

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

Kommon

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.