Ο χορός του …μέλλοντός μας, της Ειρήνης Κοσμά

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Παρασκευή, 18 Μαϊος 2018 17:12 Συντάκτης:
Βαθμολογήστε το άρθρο
(0 ψήφοι)
Ο χορός του …μέλλοντός μας, της Ειρήνης Κοσμά

 

 

Σε ένα δυστοπικό μέλλον ο χορός δεν θα είχε θέση. Τα παιδιά θα γεννιούνταν χωρίς ρυθμό. Θα ήταν ανίκανα να εκφραστούν αρμονικά μέσω κινήσεων του σώματος, των ποδιών, των χεριών, του κεφαλιού, των ματιών. Θα έχαναν τη δυνατότητα να συντονιστούν μεταξύ τους και να δημιουργήσουν ενιαία αισθητικά σύνολα. Δεν θα κατάφερναν να σπάσουν τα δεσμά της ατομικότητας ούτε στον ελάχιστο βαθμό που απαιτείται ώστε να επιτευχθεί η απελευθερωτική διαδικασία,  γνωστή από την Αρχαιότητα ως «κάθαρση».

 

Χωρίς τον ρυθμό και τη σωματική έκφραση, θα ήταν άραγε σε θέση να μιλήσουν και αν ναι, πώς; Θα διέφεραν από τα δυσαρμονικά ρομπότ και σε τι;

 

Η ορχηστική δημιουργία

 

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Χορού, που γιορτάζεται παγκοσμίως στις 29 Απριλίου, το Τμήμα Αθηνών του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού και η Ομάδα Αρχαίας Όρχησης του Θεάτρου «Δόρα Στράτου», με την υποστήριξη του ΟΠΑΝΔΑ, διοργάνωσαν σειρά εκδηλώσεων στην Αθήνα. Την αυλαία άνοιξε στις 27 Απριλίου Διεθνής Ημερίδα για την «Ερμηνεία του Αρχαίου Χορού» στο Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα Μερκούρη», με τη συμμετοχή Ελλήνων και ξένων καθηγητών, ερευνητών, χορογράφων και χορευτικών σχημάτων.

 

Οι ομιλητές επιχείρησαν μέσα από πλούσια θεματολογία να προσεγγίσουν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ορχηστικής δημιουργίας. Το εορταστικό τριήμερο κορυφώθηκε με χορούς στο ιστορικό κέντρο της πόλης.

 

Διόρθωση από τον εκφυλισμό

 

Παρόλο που η κοινωνία μας απέχει από τη ζοφερή εκείνη πραγματικότητα όπου ο χορός θα αποτελούσε παρελθόν, είναι γεγονός ότι η διδασκαλία της Όρχησης, της αρμονικά συνδυασμένης λεκτικής και σωματικής έκφρασης, έχει παραγκωνιστεί σημαντικά στις μέρες μας. Απόσπασμα από τους Νόμους του Πλάτωνα είναι ενδεικτικό της αξίας που προσέδιδαν στη συγκεκριμένη τέχνη, κατά το παρελθόν: «Θα πρέπει να θεωρήσουμε αμόρφωτο εκείνον που δεν ξέρει να χορεύει και να αναγνωρίσουμε ως μορφωμένο εκείνον που ξέρει να χορεύει ωραία».

 

Σε άλλο σημείο του ίδιου έργου επισημαίνεται ότι οι άνθρωποι «διορθώνονται» από τον εκφυλισμό που επιφέρει η κόπωση στη διάρκεια του βίου τους, μέσω των γιορτών. Εκεί, τους δίνεται η ευκαιρία να θεραπευτούν με το  τραγούδι και τον χορό, όπως αναφέρεται. Είναι σαφές ότι η Όρχηση – αρμονική σύνδεση λόγου και γλώσσας με μουσική και σώμα – είχε άρρηκτη σχέση με την καλή φυσική και ψυχολογική κατάσταση.

 

Από το εγώ στο εμείς

 

Εκτός από τη συμμετοχή στην κοινότητα, η αποδέσμευση από το εγώ, μέσω της Όρχησης, επιτυγχάνεται και με τη σύνδεση του ορχηστή με τη Φύση. Τόσο μέσω του λόγου, δηλαδή μέσω των στίχων και των μύθων, όπου πληθαίνουν οι αναφορές στο περιβάλλον, όσο και με βιωματικό τρόπο, μέσω της αναπαράστασης φυσικών φαινομένων και κινήσεων ζώων ή και πλανητών.

 

Στην Ημερίδα, υπογραμμίστηκε η σημασία της ορχηστικής έκφρασης για την εδραίωση των σχέσεων μεταξύ των μελών της κοινότητας με αναφορές, μεταξύ άλλων, στο παράδειγμα των Καλλάσσα της Κεντρικής Ασίας, όπου η Όρχηση επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας. Αλλά και με αναφορές στους παραδοσιακούς κυκλικούς χορούς και τις σχέσεις ισότητας των χορευτών ως προς το κέντρο τους.  

 

Ευάλωτοι και μοναχικοί

 

Πόσο εξοικειωνόμαστε σήμερα με την απελευθερωτική ορχηστική έκφραση στο σχολείο; Πολλοί ομιλητές υπογράμμισαν το κενό στην εκπαιδευτική διαδικασία και συνολικά, την μερική αν όχι ολική απώλεια της Όρχησης, ως κοινωνικού μέσου «διόρθωσης» ή κάθαρσης από την καθημερινή κόπωση.

 

Ως συνέπεια της απώλειας αυτής της οικουμενικής γλώσσας της μουσικής και της κίνησης, ο άνθρωπος γίνεται πιο μοναχικός, αδύναμος και ευάλωτος. Παράλληλα, προκύπτουν στρεβλώσεις που μειώνουν αισθητικά και ηθικά τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.

 

Διδακτικό μέσο

 

Σημαντική είναι η αξία της Όρχησης και ως εκπαιδευτικού μέσου στη διδασκαλία της γλώσσας, της Φιλοσοφίας, αλλά και στη δραματοθεραπεία. 

 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε ομιλία-συγκριτική προσέγγιση της «ορχηστικής τέχνης των Μουσών» και του Ινδικού κλασικού χορού. Οι συγγενικές αυτές τέχνες, όπως ειπώθηκε από την χορογράφο και χοροθεραπεύτρια Λήδα Σαντάλα, περιείχαν ως εκφραστικό μέσο έναν σωματικό κώδικα για την απόδοση του ποιητικού στίχου.

 

Το αλφάβητο της Όρχησης

 

Μια μορφή νέας κωδικοποιημένης ορχηστικής αλφαβήτου φιλοδοξεί να παρουσιάσει η Ομάδα Μελέτης Αρχαίας Όρχησης με την επερχόμενη έκδοση των «Τετραδίων Εργασιών 2013-2018». Περίληψη του περιεχομένου της μελλοντικής έκδοσης είχα την τιμή να παρουσιάσω για πρώτη φορά στην Ημερίδα. Ακολούθησαν δείγματα χορού της Ομάδας.

 

Η αυθεντικότητα και η ειλικρίνεια των χορευτριών, που έσπασαν την καθιερωμένη γραμμή –ηλικιακά, σωματικά και χορογραφικά – προκάλεσαν βαθιά συγκίνηση και καταχειροκροτήθηκαν.

 

Η ανάπτυξη της ελεύθερης ορχηστικής γραμμής, της μη στυλιζαρισμένης αρμονικής έκφρασης μέσω της γλώσσας και του σώματος, της χορευτικής έκφρασης που μας απελευθερώνει, αποτελεί βασικό στόχο της Ομάδας Μελέτης Αρχαίας Όρχησης. Είναι η εκφραστική δημιουργία που αξίζει να εξελιχθεί και να εξαπλωθεί, ώστε να αποτελέσει τον χορό του μέλλοντός μας.

 

Ταυτότητα:
Στην Οργανωτική Επιτροπή της Ημερίδας συμμετείχαν η Μαριγούλα Κρητσιώτου, Πρόεδρος Τμήματος Αθηνών του Διεθνούς Συμβουλίου Χορού και η Άννα Λάζου, επιστημονική και καλλιτεχνική υπεύθυνη της Ομάδας Μελέτης Αρχαίας Όρχησης του Θεάτρου «Δόρα Στράτου».

 

Ως μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής της Ημερίδας συμμετείχαν η Κωνσταντίνα Γογγάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια ΕΚΠΑ, η Μαγδαληνή Ζωγράφου, Καθηγήτρια ΕΚΠΑ, η Άννα Λάζου, Επίκουρη Καθηγήτρια ΕΚΠΑ και η Χαρίκλεια Τσοκανή, Επίκουρη Καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου.

 

Μεταξύ άλλων, συμμετείχαν οι χορογράφοι Φαμπιέν Κουρμόν, Πάμελα Ντε Φίνα (με αποστολή οπτικοακουστικού υλικού), Χριστίνα Αρμύρα, Σάντρα Βούλγαρη, Λήδα Σαντάλα και η δραματοθεραπεύτρια Φώφη Τριγάζη.

 

Επίσης, συμμετείχαν οι ερευνητές Σωτηρία Δημοπούλου και Θανάσης Λερούνης, ο Δρ Γλωσσολογίας και μεταδιδακτορικός ερευνητής, Σωτήριος Μπεκάκος, η Δρ Δήμητρα Μπαρμπούνη και ο Δρ Χρήστος Νταμπακάκης, καθώς και η υποψήφια Διδάκτωρ Αναστασία Χείλαρη.   

 

 

 

Αναγνώστηκε 2417 φορές
KOMMON

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.