Ένα μπλογκ για τον πολιτισμό και την πολιτική, του Γιάγκου Ανδρεάδη

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη, 11 Δεκεμβρίου 2018 18:06 Συντάκτης:

 

Πόσο χρειάζεται ένα μπλογκ για τον πολιτισμό και την πολιτική σε μια χώρα που αγωνιά για τον επιούσιο; Η καθημερινή πάλη για την επιούσιο, η διάχυση του κυνισμού και της παθητικότητας, οι άμεσες και απώτερες απειλές που σωρεύονται στο εσωτερικό και το εξωτερικό της Ελλάδας κάνουν ώστε κάθε σκέψη για τις «ελαστικές» ανάγκες του ανθρώπου, δηλαδή τον πολιτισμό, την παιδεία, το περιβάλλον και τελικά και για την ίδια την πολιτική να μοιάζουν πολυτέλεια. Είναι όμως έτσι ή μήπως:

Πολιτισμός δεν είναι το κερασάκι στην τούρτα των πολιτικών που βουλιάζουν τον κόσμο.

Πολιτισμός δεν είναι ο δούρειος ίππος για την λεηλασία και την υποταγή της χώρας μας.

Πολιτισμός δεν είναι η ανέξοδη πρόκληση που κρύβει ανευθυνότητα και υποτέλεια.

Πολιτισμός δεν είναι να πιθηκίζουμε ήδη ξεθυμασμένες ή νεκρές ξένες μόδες.

Μια πράξη αλληλεγγύης και μια πράξη αντίστασης στην καταστροφή είναι πολιτισμός.

Μια σοβαρή σκέψη, μια τίμια λέξη, μια τολμηρή χειρονομία είναι πολιτισμός.

Ένα ζωντανό τραγούδι, ένα δέντρο που αντιστέκεται, ένας έρωτας είναι πολιτισμός.

Η ψυχή, το σώμα, η δύναμη του κάθε ανθρώπου και λαού είναι ο πολιτισμός.

Πολιτισμός ίσον πόλη, πολίτευμα, πολιτική, πολίτης. Και όλα αυτά δεν είναι πολυτέλεια αλλά είδη πρώτης ανάγκης. Και όχι μόνον στα λόγια. Ο πολιτισμός -ή καλύτερα οι πολιτισμοί- και η πολιτική μπορούν να σημαίνουν τα πάντα. Το καλύτερο και το χειρότερο, το δημιουργικό και το καταστροφικό, το ερωτικό και το φονικό. Πράγματα που δεν μας περιμένουν υπομονετικά σε κάποιο απώτερο μέλλον αλλά είναι δραματικά παρόντα. Γι αυτό η προσπάθεια να μιλήσουμε μαζί για πολιτισμό και πολιτική αποτελεί κατεπείγουσα ανάγκη.

Μια όλο και πιο ριζική απειλή χτυπά ήδη τις κοινωνίες της εποχής μας και με ιδιαίτερη αγριότητα την πατρίδα μας. Στόχος της είναι ο πολιτισμός, η πολιτική, τα πολιτιστικά, η παιδεία, η εκπαίδευση, η επικοινωνία: Με μια λέξη ο άνθρωπος όπως διαμορφώθηκε από πνευματικούς και υλικούς αγώνες μέσα στις χιλιετίες της Ιστορίας των πολιτισμών. Δεν είναι τυχαίο ότι δύσκολα συνειδητοποιούμε ότι όσα αναφέρουμε, δεν είναι άσχετα μεταξύ τους. Ότι αποτελούν ένα σύνολο που όμως δυσκολευόμαστε να συλλάβουμε και να αξιοποιήσουμε για να δράσουμε απελευθερωτικά. Και αυτό γιατί αυτό που επιζητά να παράγει σε μεγάλο βαθμό το σημερινό σύστημα σε πλανητικό περίπου επίπεδο – και πολύ έντονα στην Ελλάδα- είναι ο διαμελισμός της εικόνας του κόσμου, ο κατακερματισμός των λαών και των κοινωνιών, της ψυχής και του σώματος του καθενός μας σε θραύσματα, κομμάτια ζωής που δεν είναι ζωή, χωρίς ανάσα, νόημα και στόχο.

Αυτή η διάσπαση που δυσκολεύει να κατανοήσουμε τι μας συμβαίνει και να αντιδράσουμε, η διάλυση των κοινωνιών, η απομόνωση ανθρώπου από άνθρωπο εντείνονται στην χώρα μας από τις συνέπειες μιας δεινής οικονομικής, πολιτικής και πολιτισμικής κρίσης. Κρίσης συνυφασμένης με απώλεια εθνικής κυριαρχίας, απροσχημάτιστη επικυριαρχία των δανειστών, λεηλασία του πλούτου, προλεταριοποίηση του συνόλου των μη κατεχόντων, αιμορραγία των εκατοντάδων χιλιάδων νέων μας στο εξωτερικό, συστηματική επίθεση ενάντια στην μνήμη, την ταυτότητα, το ηθικό και την αξιοπρέπειά μας. Πρώτο αίτιο είναι η ευρύτερη διεθνής διαδικασία αποδιάρθρωσης και διάλυσης των πολιτισμών του κόσμου που συνεπάγεται η παγκοσμιοποίηση. Και δεύτερο η αναξιοπιστία του πολιτικού λόγου και πράξης σε πολλά άλλα μέρη και στην Ελλάδα, με αποκορύφωμα την πρακτική της σημερινής κυβέρνησης που τροφοδοτεί την παθητικότητα, τον μηδενισμό, τον κυνισμό.

Όσοι ασχολούνται με την παιδεία, τις τέχνες, την διανόηση και την επικοινωνία βιώνουν τον ειδικό τρόπο με τον οποίο η διάλυση αυτή διαχέεται και στους τομείς αυτούς. Η παιδεία ωθείται βάναυσα στο να μην έχει στόχο την ανάδυση ενός πολίτη με κριτικό, δημιουργικό πνεύμα. Έχοντας καταντήσει όχι συνομιλητής αλλά άθυρμα των αγορών σπρώχνει τους νέους, όταν, όσο και όπως βρίσκουν δουλεία, να καταντούν άβουλα εργαλεία μιας χρήσεως. Διανόηση και τέχνες πιέζονται μέσα από ένα σύστημα εξαρτήσεων και αποκλεισμών να αποφεύγουν επί ποινή αποκλεισμού και οικονομικής εξόντωσης το ουσιώδες και το όντως πολιτικό, και να καταφεύγουν στον κενό εντυπωσιασμό και την ανέξοδη και καταστροφική για την κοινωνία πρόκληση. Η επικοινωνία, μέσα στην σημερινή άγρια κρίση των Μέσων, πιέζεται να παραιτηθεί όχι μόνον από την κριτική αλλά και από την πραγματική είδηση, που απαιτεί αφοσίωση, ρίσκο και ευστροφία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αντίσταση είναι ανύπαρκτη ή αδύνατη. Αντιθέτως, για μεγάλο διάστημα, ο λαός μας έδειξε μέσα στην κρίση ένα εντυπωσιακό σθένος. Οι άνθρωποι που αψήφησαν ξανά και ξανά τα δακρυγόνα και τις προβοκάτσιες σε διαδηλώσεις. ΟΙ άνθρωποι που γέμισαν με την αγωνία τους το Σύνταγμα. Οι άνθρωποι που ψήφισαν ΟΧΙ παρά τις απειλές και προδόθηκαν και άλλοι που ψήφισαν διαφορετικά ή δεν ψήφισαν από αγωνία και όχι από ιδιοτέλεια. Οι άνθρωποι – πολλοί από αυτούς νέοι- που τολμούν να κάνουν τέχνη μέσα στην ερήμωση. Οι άνθρωποι που δίνουν από το υστέρημα ένα κομμάτι ψωμί στον διπλανό τους. Όλοι αυτοί αντιστέκονται στην υποτέλεια, στον εκφοβισμό, στην απομόνωση, στην διάλυση.

Μια αναγκαία πράξη αντίστασης στον κατακερματισμό και την διάλυση είναι να κατορθώσουμε να ενώσουμε με την σκέψη και την πράξη τα σπασμένα κομμάτια της κοινωνίας μας, της σκέψης, της δράσης και της ψυχής μας. Να συλλάβουμε σε όλο το βάθος και την έκταση το πώς και το γιατί συνδέονται τα διαφορετικά πεδία, φαινόμενα, φωνές. Να δούμε μέσα στην διαφορετικότητα αλλά και την ενότητα του το φάσμα που περιλαμβάνει τα πολιτιστικά, την εκπαίδευση, τις ιδεολογίες και τις δοξασίες. Και να κατανοήσουμε ότι όλα αυτά, όταν δεν είναι για το θεαθήναι, είναι πολιτισμός και πολιτική, δηλαδή το οπλοστάσιό μας για ένα κατεπείγοντα αγώνα.

Γι αυτό αποφασίσαμε να στήσουμε ένα μπλογκ που να καλύψει όσο το δυνατό περισσότερες πτυχές του πολιτισμού σε σύνδεση με την πολιτική μετέχοντας στον ήδη σημαντικό διάλογο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στην Ελλάδα και όσο μπορούμε στο εξωτερικό. Στο παρόν αλλά και σε βάθος χρόνου. Μέσα από την κριτική σε μια στιγμή όπου οι υπαρκτές πολιτικές στην παιδεία, τα πολιτιστικά την επικοινωνία, το περιβάλλον χρεοκοπούν με καταστροφικά για την χώρα αποτελέσματα. Περισσότερο όμως και από την κριτική μέσα θετικές, δημιουργικές προτάσεις, δικές μας ή άλλων. Και αυτό διότι αν και η κριτική επιβάλλεται και επείγει αυτό που επείγει ακόμη περισσότερο είναι να περάσουμε από τον αστερισμό της άρνησης σε αυτόν της θετικής ενέργειας που θα στηρίξει την ελπίδα..

Απευθυνόμαστε όχι σε πολιτικούς σχηματισμούς αλλά σε πρόσωπα πιστεύοντας ότι πολλά αξιόλογα πρόσωπα, ίσως τα περισσότερα, βρίσκονται σήμερα και πέραν των υπαρκτών σχημάτων. Με ελάχιστο αναγκαίο όρο συμμετοχής την πίστη στην δημοκρατία σε μια εποχή όπου η δημοκρατία η οποία βάλλεται παγκόσμια, απαιτεί την πιο ουσιώδη, την πιο τολμηρή και δημιουργική επανάσταση σε κάθε τομέα. Και την πεποίθηση ότι σε μια ώρα όπου το υπάρχον πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να είναι άλλο από την αδιέξοδη αναπαραγωγή του τελειωμένου τους εαυτού, πρέπει να συμβάλουμε επειγόντως στην ανάδυση μιας νέας ελεύθερης και πολύμορφης δημιουργικής ενότητας. Στην πολιτική και σε κάθε πτυχή του πολιτισμού.

Ζητούμε την συμμετοχή ανθρώπων που οι διαφορετικές τους απόψεις ή ακόμη και η ενδεχόμενη διαφορετική τους ένταξη να μην ακυρώνουν την αυτόνομη σκέψη τους, την υπεύθυνη στάση ζωής τους και την συνείδηση ότι επείγει να κάνουμε τώρα τα λίγα ή τα πολλά που μπορούμε. Ζητούμε να μετάσχουν με όρους πλήρους ισοτιμίας στο μπλογκ που προτείνουμε με κείμενα, με πληροφορίες, με κριτικές, με προτάσεις και με οπτικό και ακουστικό υλικό για τον πολιτισμό και την πολιτική, όπως οι ίδιοι αντιλαμβάνονται τα θέματα αυτά. Έλληνες και ξένους. Για την Ελλάδα και για τον κόσμο. Για το χτες και το σήμερα. Για την διπλανή πόρτα και για την κοινωνία. Για μια συνένωση μικρών ίσως σήμερα αλλά προοπτικά σημαντικών δυνάμεων. Για μια συνάντηση ψυχής, σκέψης, δημιουργίας και δράσης που δεν μπορούν να αναβάλλονται. Η καταστροφή είναι παρούσα και ενεργή. Και αυτό επιβάλλει την διαδικασία του κατεπείγοντος.

 

Για το μπλογκ hartogafos …τολμώντας τα αχαρτογράφητα

Λίγες σκέψεις για την θεματολογία εν όψει της συνάντησης ενδιαφερομένων στο Booze, Κολοκοτρώνη 57, Τετάρτη 12 Δεκεμβρίου, ώρα 8.30 μμ.

Θέματα της επικαιρότητας συνδυάζουν με εντυπωσιακό τρόπο το πολιτιστικό πεδίο – στην ευρύτητα που του δίνει το κείμενο Με την διαδικασία του κατεπείγοντος με την πολιτική ή/και την οικονομία.

1.      Μια σειρά από μείζονα θέματα έχουν να κάνουν με την αρχιτεκτονική, την πολεοδομία, το περιβάλλον, την πολιτιστική κληρονομιά. Αναφέρω κάποια.

·        Το σχέδιο για το Ελληνικό θα κριθεί εντός περίπου μηνός στο υμβούλιο της Επικρατείας. Σύμφωνα με όσους το αμφισβητούν είναι παράνομο, συνιστά μείζονα απειλή για την πολιτιστική κληρονομιά και το περιβάλλον, απειλεί την οικιστική μορφή της Αθήνας και ιδιαίτερα συνεπάγεται της αλλοίωση της παράκτιας ζώνης, ενώ θα έχει και άλλες πολιτικές συνέπειες.

·         Η εκχώρηση αρχαιολογικών τόπων στο ΤΑΙΠΕΔ έχει καταγγελθεί από τους Έλληνες αρχαιολόγους ως παράνομη και αντισυνταγματική.

·        Το σχέδιο για την ανάπλαση του κέντρου των Αθηνών με γκρέμισμα των ακατοίκητων κτιρίων εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τις προθέσεις αυτών που το συνέλαβαν και το ανέκριναν. Η σύγκριση με τα γαλλικά σχέδια για το «Μείζον Παρίσι», δηλαδή στο χωρισμό μεταξύ μιας ζώνης προνομιούχων και μιας των απόκληρων τα οποία και βάλλονται σήμερα στο πλαίσιο της αμφισβήτησης κατά του Μακρόν είναι μάλλον διαφωτιστική.

2.       

·        Πολύ σημαντικά θέματα εγείρονται από την Μεταρρύθμιση Γαβρόγλου η οποία εντείνει τον αποπροσανατολισμό της εκπαίδευσης εις βάρος των βασικών μαθημάτων που προάγουν την κριτική σκέψη, την δημιουργικότητα και την πολιτική ευθύνη.

·         Ένα ιδιαίτερο θέμα σχετίζεται με μια συνέπεια της συμφωνίας των Πρεσπών. Πρόκειται για προτάσεις που φαίνεται πως ήδη προωθούνται από σκοπιανή ΜΚΟ για την διδασκαλία της «μακεδονικής γλώσσας» που αναγνώρισε η κυβέρνηση και που μπορεί να έχουν και άλλες συνέπειες.

3.      Η φανερή και η έμμεση σχέση πολιτιστικών φορέων όπως το Ίδρυμα Νιάρχος, η Στέγη Γραμμάτων και το πάλαι ποτέ πανίσχυρο Μέγαρο με την εσωτερική και την διεθνή πολιτική της χώρας καθώς και με την οικονομία όπου προωθούν διάφορα σχέδια είναι σημαντικό θέμα έρευνας και συζήτησης. Ένα άλλο πολύ σημαντικό ζήτημα είναι η σχέση τους με τον πολιτιστικό δημόσιο τομέα – για παράδειγμα η εκχώρηση της Λυρικής και της Εθνικής βιβλιοθήκης στο Ίδρυμα Νιάρχος καθώς και ο όλος σχεδιασμός της δράσης τους.

4.      Αυτός καθαυτός ο δημόσιος τομέας στον πολιτισμό αποτελεί μείζον θέμα κριτικής και συζήτησης. Ως παραδείγματα αναφέρω την σημερινή δομή και οι αρχές που διέπουν το Εθνικό Θέατρο, η σημερινή δράση του Φεστιβάλ Αθηνών, Επιδαύρου, τα προβλήματα του Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης κ.α.

5.      Πέρα από την κριτική αλλά και προτάσεις σε όλους τους παραπάνω τομείς πρέπει ωστόσο να υπογραμμίσουμε και μια θετική πλευρά των πολιτισμικών μας πραγμάτων. Είναι οι εντυπωσιακά πολλοί νέοι και οι νέες, αλλά και άνθρωποι κάθε ηλικίας που τόσο στα πνευματικά και τα καλλιτεχνικά ζητήματα, όσο και σε τομείς όπως η κοινωνική αλληλεγγύη και παρέμβαση, το περιβάλλον και σε άλλους τομείς επιμένουν να δρουν και να δημιουργούν. Παραδείγματα ο χώρος των εκδόσεων, οι ιδιαίτερα πολυάριθμες θεατρικές και κινηματογραφικές παραγωγές, ο χώρος των περφόρμανς και τομείς όπως οι εναλλακτικές καλλιέργειες, οι αγώνες για το περιβάλλον κ.α. Αυτές και άλλες δραστηριότητες χαρίζουν αισιοδοξία και θα ήταν σημαντικό αν κατορθώσουμε να συμβάλουμε στο να επικοινωνήσουν και να συνδυαστούν

Τα παραπάνω και πολλά άλλα μπορούν να ερευνηθούν, να κριθούν, να γίνουν αντικείμενα συνεντεύξεων κλπ.

 

Κάντε κλικ στο όνομα του αρθρογράφου για να διαβάσετε όλα τα άρθρα του.

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ

Kommon

Θέλουμε να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό της εποχής μας, την αναγκαία αλλά όχι δεδομένη προοπτική. Θέλουμε να μιλήσουμε ταυτόχρονα για την καθημερινή επιβίωση και τον αγώνα γι’ αυτήν.

ΛΙΣΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Εγγραφείτε στην λίστα επικοινωνίας μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι.