Εκτύπωση Σελίδας

Βιβλιοκριτική: Λέξεις της φωτιάς. Νεανική ριζοσπαστικοποίηση και ημερολογιακή γραφή την αυγή της Μεταπολίτευσης, το ημερολόγιο του Γιάννη Κόκκωνα.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη, 18 Αυγούστου 2020 08:20 Συντάκτης: Άλεξ Κάντζιας – Ρόντε
Βαθμολογήστε το άρθρο
(0 ψήφοι)
Βιβλιοκριτική: Λέξεις της φωτιάς. Νεανική ριζοσπαστικοποίηση και ημερολογιακή γραφή την αυγή της Μεταπολίτευσης, το ημερολόγιο του Γιάννη Κόκκωνα.

Επιμέλεια – εισαγωγή: Κώστας Κατσάπης, επίμετρο: Ελένη Ανδριάκαινα.

Πως νοιώθει ένας πρωτοετής φοιτητής από την επαρχία, ο οποίος λίγους μήνες μετά από την πτώση της δικτατορίας έρχεται στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Φιλοσοφική; Πως βιώνει την μετάβαση από τον κόσμο της υπαίθρου στην μητρόπολη σε μια περίοδο έντονων αλλαγών και πύκνωσης του ιστορικού χρόνου; Ποια είναι εκείνα τα γεγονότα που τραβούν την προσοχή του και τον οδηγούν να τα επεξεργαστεί μέσω της τήρησης ημερολογίου;

 

Για τον ιστορικό το ημερολόγιο ως πηγή έχει το πλεονέκτημα πως είναι γραμμένο στη συγκυρία, προσφέροντας μια άμεση και βιωματική προσωπική εμπειρία για την εποχή της συγγραφής του. Παρέχει πληροφορίες για πτυχές της καθημερινής ζωής που συχνά αγνοούνται από τις «μεγάλες αφηγήσεις» και τις «επίσημες» πηγές. Το άτομο που κρατά ημερολόγιο δεν είναι κάποιος εξωτερικός παρατηρητής αλλά μέρος και συμμέτοχος του κόσμου τον οποίο περιγράφει, τον οποίο ταυτόχρονα τον υποβάλλει σε κριτική. Άλλωστε η ίδια η πράξη της καταγραφής δηλώνει ένα ενδιαφέρον για την κοινωνία και ταυτόχρονα και την διεκδίκηση ενός Λόγου γι αυτήν, ανεξαρτήτως του αν τελικά αυτός  (δεν) δημοσιοποιείται. Δεν είναι τυχαίο πως η συγκεκριμένη μορφή γραφής αναπτύσσεται στα πλαίσια της Νεοτερικότητας, ο πολυφωνικός χαρακτήρας της οποίας μαζί με την ρευστότητα της μοντέρνας εμπειρίας είναι που θέτουν την σχέση του εαυτού με τον κόσμο (του) ως πρόβλημα.

 

Το ελληνικό πανεπιστήμιο των μέσων της δεκαετίας του ’70 στο οποίο εισέρχεται ο Κοσκωνάς γνωρίζει γρήγορους μετασχηματισμούς. Η μαζικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που παρατηρείται από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 φέρνει μαζί της και μια αλλαγή στην κοινωνική σύνθεση του φοιτητικού σώματος. Η ριζοσπαστικοποίηση αυτής της κοινωνικής κατηγορίας, ο πρωταγωνιστικός ρόλος που παίζει στην απονομιμοποίηση της Χούντας δημιουργεί μια διόλου αυτονόητη σχέση με το λαϊκό κίνημα και τις διεκδικήσεις του. Η πτώση της δικτατορίας θα φέρει, αναγκαστικά, και την αλλαγή των κοινωνικών συμμαχιών, άρα και τον μετασχηματισμό της κυρίαρχης ιδεολογίας. Η αποχουντοποίηση βέβαια δεν ήταν απλή υπόθεση και δεν έλαβε χώρα χωρίς εντάσεις και συγκρούσεις. Το κράτος είχε συνέχεια, όχι μόνο σε στελεχιακό επίπεδο αλλά και στον τρόπο λειτουργίας του κρατικού μηχανισμού και στην διάχυτη νοοτροπία αυταρχισμού που συνέχιζε να διέπει τους φορείς της κρατικής εξουσίας. Οι φόβοι για πιθανή επιστροφή στην προδικτατορική περίοδο της «καχεκτικής δημοκρατίας» εντείνονται από τη δράση της ακροδεξιάς «Νέας Τάξις» η οποία βάζει βόμβες, επιτίθεται σε βιβλιοπωλεία των Εξαρχείων, καίει γραφεία τοπικών οργανώσεων του Ρήγα Φεραίου.

 

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία ανακατάταξης και επαναδιαπραγμάτευσης των όρων της κοινωνικής ζωής οι φοιτητές θα απαιτήσουν μια εντονότερη ρήξη με το παρελθόν και τον προοδευτικό μετασχηματισμό (όπως τον προσδιόριζε ο καθένας) του πανεπιστημίου και της κοινωνίας. Η σύγκρουση με τους χουντικούς καθηγητές, η διεκδίκηση μιας διαφορετικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και μιας άλλης σχέσης «μαθητή» - «δασκάλου» και οι πρακτικές που εγκαθιδρύουν μια νέα φοιτητική καθημερινότητα αναδύονται μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου του νεαρού φοιτητή, καθιστώντας το ένα σπάνιο και σπουδαίο τεκμήριο της πρώιμης μεταπολίτευσης που αξίζει να διαβαστεί.

Άλεξ Κάντζιας – Ρόντε 

Αναγνώστηκε 453 φορές